Günlük yaşantımızda karşılaştığımız olaylar karşısında sessiz kalmak ya da ‘hayır’ diyememek bastırılmış öfkeye neden oluyor.
Konuya ilişkin görüşlerini açıklayan Memorial Göztepe Hastanesi Psikoloji Bölümü’nden Klinik Psikolog İlayda Kutevu, “hayır” diyememenin psikolojik nedenlerini ve sağlıklı sınırlar oluşturmanın önemini anlattı.
“Hayır dersem aramız bozulur, kötü biri olduğumu düşünür, beni düşüncesiz zanneder” gibi düşüncelerin, pek çok insanın günlük yaşamında zihni meşgul ettiğine işaret eden Psikolog Kutevu, başkalarını üzmemek adına kendi ihtiyaçlarını sürekli erteleyen kişilerin, zamanla fark etmeden duygusal yüklerini artırabildiği, sürekli anlayış gösteren, sorumluluk alan ve herkese yetişmeye çalışan kişilerin dışarıdan fedakâr görünse de; uzun vadede tükenmişlik, bastırılmış öfke ve ilişki sorunları yaşayabildiğine dikkat çekti.
HAYIR DEMEK NEDEN BU KADAR ZOR? Birçok kişi için ‘hayır’ demenin yalnızca bir isteği reddetmek olmadığını, aynı zamanda karşı tarafı üzmek, hayal kırıklığına uğratmak ya da ilişkinin zarar göreceğinden endişe etmek anlamına gelebileceğine işaret eden Psikolog Kutevu, “Özellikle çocukluk döneminde ‘uyumlu, fedakar ve herkesi düşünen’ davranışlarıyla takdir gören bireyler, yetişkinlikte de kendi ihtiyaçlarını geri planda bırakmaya daha yatkın olabilir. Ancak bu durum yalnızca çocuklukla açıklanamaz; iş hayatı, arkadaşlık ilişkileri ve romantik ilişkiler de bu davranış kalıbını pekiştirebilir. Suçluluk hissetmeniz yanlış yaptığınız anlamına gelmeyebilir” dedi.
SÜREKLİ EVET DEMENİN BEDELİ Empati kurmak ile karşımızdaki kişinin sorumluluğunu üstlenmenin aynı şey olmadığına da değinen Kutevu, “Herkese yetişmeye çalışan insanlar çoğu zaman güçlü ve yardımsever olarak görülür. Ancak sürekli başkalarının ihtiyaçlarını öncelemek zamanla kişinin kendi ihtiyaçlarını fark edememesine neden olabilir. Bu süreç genellikle bir anda değil; yavaş yavaş gelişir. Önce yorgunluk başlar, ardından isteksizlik, motivasyon kaybı ve duygusal tükenmişlik ortaya çıkar. Bastırılan ihtiyaçlar ise zamanla kırgınlık ve öfkeye dönüşebilir. Her sorunu çözmeye çalışmak karşı tarafa da zarar verebilir” görüşünü savundu.
SINIR KOYMAK Sınır koymanın ilişkileri bitirmeyip, güçlendirdiğine dikkat çeken Kutevu, uzun yıllar uyumlu ve fedakar olarak tanınan kişilerin sınır koymaya başladığında çevrelerinden şaşkınlık, kırgınlık veya tepki görebileceğini, ancak karşı tarafın bu değişime alışmaya çalışması, sınır koymanın yanlış olduğu anlamına gelmeyeceğini, değişecek olanın yalnızca kişinin davranışı değil, aynı zamanda yıllardır süren ilişkinin de dengeleri olduğunu kaydetti.
RUH SAĞLIĞINIZI KORUYUN Psikolog Kutevu açıklamasında şu görüşlere de yer verdi: “Psikolojik olarak sağlıklı olmak, her isteğe ‘evet’ demek ya da herkesi memnun etmeye çalışmak değildir. Sağlıklı olan; kendi zamanını, enerjisini ve duygusal kapasitesini de hesaba katabilmektir. Kendi ihtiyaçlarına alan açabilen kişiler yalnızca kendilerini korumaz; aynı zamanda daha dengeli, daha sürdürülebilir ve daha sağlıklı ilişkiler kurabilir. Hayır demek öğrenilebilen bir iletişim becerisidir. Kendinize şu soruyu sorun: ‘Bunu gerçekten istediğim için mi kabul ediyorum, yoksa karşımdakini kırmamak için mi?’ Eğer cevabınız ikincisiyse ve bu durum size yük, huzursuzluk ya da tükenmişlik hissettiriyorsa, ‘hayır’ demek hem kendinize hem de ilişkinize karşı sağlıklı bir adım olacaktır. Öncelikle unutulmamalıdır ki ‘hayır’ demek kaba olmak ya da ilişkiyi reddetmek anlamına gelmez. Kendi sınırlarınızı korumak bencillik değil; ruh sağlığınızı, enerjinizi ve ilişkilerinizi sürdürülebilir kılmanın en önemli yollarından biridir.”
