ABD'de sorgusuz sualsiz İsrail'e destek dönemi sona mı geliyor?

ABD ara seçim sonuçları açıklandıkça, İsrail'in okyanus ötesi ittifak hakkında uzun süredir devam eden varsayımları yıkılmaya başladı.

İsrail'in en çok satan gazetesi, sağ eğilimli Yedioth Ahronoth'ta önde gelen bir gazeteci "Bizim için, İsrail'de, bu nesiller boyu sürecek bir değişim olacak. Netanyahu hükümeti rüzgar ekti, tsunami biçti" diye yazdı.

İsrail'deki muhalefet liderleri başbakanlarını suçlamak için sıraya girdiler.

Bir lider, ABD seçim sonuçlarının Netanyahu'nun hem Demokratlar hem de Cumhuriyetçiler arasında "ne kadar zehirli bir figür haline geldiğini" gösterdiğini söyledi.

Başbakan ise şu ana kadar sessizliğini korudu.

Durum hakkında bilgi sahibi olan bir ABD yetkilisi, "İsrail'in siyasi yönetimi, işlerin değişmekte olduğunu anladı. Ancak ne kadar ve ne hızda değiştiğini anlamadılar" diyor.

İsrail'in ABD ile ilişkisi, Amerika genelindeki seçimlerde kampanya konusu oldu.

Birçok Demokrat aday, İsrail'in Gazze ve işgal altındaki Batı Şeria'daki eylemlerini sert bir şekilde eleştirdi ve ABD ile İsrail'in İran'a karşı savaşının maliyeti birçok seçmen için önemli bir konu haline geldi.

• Afyon'da 8 kişiyi öldüren saldırganın ifadesi ortaya çıktı
• 'Sessiz kalamazdım': Öldürülen İranlı genç kızın annesi adalet arıyor
• Paraguay'da bankacılık krizi: Devlet Başkanı görevden alındı ve ev hapsine konuldu
• Çocuğunuz arkadaş partisine çağırılmadığında ne yapmalısınız?

Haberin sonu

ABD Başkanı bizzat Cumhuriyetçilerin hezimeti için İran Savaşı'nı suçladı. Bu savaşın İsrail lideri tarafından teşvik edildiği yaygın olarak kabul ediliyor.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise, seçmenlerin partiden uzaklaşmasının dört temel nedeninden biri olarak ABD'nin İsrail ile ilişkisini gösterdi ve bu ilişkinin artık siyasi bir sorun olarak görüldüğü mesajını vurguladı.

İsrailli siyasi ve güvenlik analisti Yaakov Katz "Bu, ara seçimlerde yaşananlardan bile daha kötü olabilir" diyor.

"Çünkü Demokratlar şimdi 'Seçmenlerimiz İsrail konusundaki tutumumuzu değiştirmemizi istiyor' diyorlar ve İsrailliler bunun nereye varacağını tam olarak anlamıyor."

'Gazze ya da hiç': İsrail'e destek, ABD ara seçimlerinde gerilim noktası haline geldi

İsraillileri şu anda meşgul eden soru, bunun İsrail'in güvenliği ve nüfuzu için ne anlama geldiği.

ABD'li seçmenler arasında artan öfkeye, Başkan Donald Trump'ın Netanyahu'ya yönelik açık hakaretlerine ve İsrail'in İran ve Lübnan'daki eylemleri konusundaki görüş ayrılıklarına rağmen, İsrail'de ABD'nin sarsılmaz askeri ve diplomatik desteği duygusu değişmeden kalmıştı.

İsrail Başbakanı, Trump'la yakınlığını sürekli olarak övünerek dile getirdi ve "sarsılmaz desteğini" anlattı.

Ve sadece dokuz ay önce, İsrailliler silahlı kuvvetlerinin ABD ordusuyla el ele İran'a karşı savaş yürütmesini izlediler. İki müttefikin "benzeri görülmemiş" koordinasyonu, askeri sözcüler ve politikacılar arasında günlük bir söylem haline gelmişti.

Dolayısıyla Trump'ın bu hafta Fox News'e verdiği bir röportajda, planlanandan iki yıl önce İsrail'e verilecek 3,8 milyar dolarlık ABD askeri yardımını durduracağını açıklaması, burada şok etkisi yarattı.

Bu şokun nedeni yardımın kesilmesi değil, bu hamlenin İsrail'in diplomatik ortak olarak statüsü hakkında söyledikleriydi.

İsrail Cumhurbaşkanı, bu açıklamanın "beklenmedik bir sürpriz" olduğunu söyledi.

Yedioth Ahronoth gazetesinin haberinde "Kimse hiçbir şey bilmiyor" başlığı yer alırken, yetkililerin iki gün sonra bile Trump'ın sözlerinin ciddi olup olmadığını anlamakta zorlandıkları belirtildi.

İsrail başbakanlığı, haberden birkaç gün sonra yaptığı açıklamada, ABD yardımından ortaklık yapmaya geçişin ikili ilişkilerin "gücünü ve gelişmişliğini" gösterdiğini belirtti.

ABD'nin askeri yardımı, İsrail'in yıllık askeri bütçesinin % 10'undan daha azını oluşturuyor. Ancak İsrail'in savunma ve güvenliği hakkında birçok kitap yazmış olan Yaakov Katz, Trump'ın açıklamasının, İsrail ile gelecekteki finansman, silah satışları ve ortak askeri projelerle ilgili çok daha büyük bir sorunun başlangıcı olduğunu söylüyor.

Tüm bunlar, Trump'ı geçersiz kılmak için gereken üçte iki çoğunluğa sahip olmasa bile, Demokratların kontrolündeki bir Kongre tarafından yavaşlatılabilir veya durdurulabilir.

"İsrail'in eskiden daha basit ve kolay bir süreçle elde ettiği her şey artık potansiyel olarak çok daha karmaşık hale gelecek ve İsrail bunun yeni bir gerçeklik olduğunu kabul etmek zorunda.

"Hava kuvvetlerimizin tamamı Amerikan yapımı askeri uçaklardan oluşuyor, Amerikan yedek parçalarına ve Amerikan silahlarına bağımlıyız. Son üç yıl, Amerikan füze savunma sistemlerine ne kadar bağımlı olduğumuzu gösterdi. Bunlar aynı hızda gelmezse, bu gerçek bir fark yaratır, savaşa girerseniz neye dayanabileceğiniz konusundaki hesaplamalarınızı değiştirir."

Katz, ara seçimlerin İsrail'in Gazze ve Lübnan'daki eylemleri konusunda daha sert taleplere ve İran'la yapılan anlaşmayı baltalamama şartına dönüşebileceğine inanıyor.

Adının açıklanmasını istemeyen bir ABD'li yetkili "ABD-İsrail ilişkilerinde bir şeyler değişecek ama bu bir ölçek meselesi" dedi.

"Bu, gerektiğinde İsrail'i eleştirmeye istekli olmak anlamına geliyor, ancak temel ilişki aynı kalacak."

İsrail televizyonunda verdiği bir röportajda, ABD'nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, Batı Şeria'nın işgali de dahil temel Amerikan pozisyonlarında şu ana kadar çok az değişiklik olduğunu belirtti ve diğer ülkeler tarafından uygulanan yaptırımların "akıl dışı" olduğunu ve ters etki yarattığını söyledi.

İsrail'in BM Büyükelçisi Danny Danon, başka bir İsrail kanalına yaptığı açıklamada, Trump'ın önümüzdeki iki yıl boyunca Beyaz Saray'da olacağını ve İsrail'in, Washington'ın geçmişte İsrail'i hedef alan kararları engellemek için defalarca kullandığı BM Güvenlik Konseyi'ndeki ABD vetosundan "memnun olacağını" söyledi.

Ama Danon "Fakat İsrail'i eleştiren seslere, sadece Demokrat Parti'de değil, Cumhuriyetçi Parti'de de dikkat etmeliyiz" dedi.

"Bu bizim için daha zor olacak."

İsrail'in en önemli ittifakıyla ilgili sorular, ülkenin kendi parlamento seçimlerinin ardından hükümetin veya muhalefetin net bir çoğunluğa sahip olamamasıyla birlikte, ülke için özellikle hassas bir dönemde ortaya çıktı.

Şu anda ülkenin cumhurbaşkanıyla görüşmeler yapılıyor ve cumhurbaşkanı, Netanyahu'nun mu yoksa rakibi Gadi Eisenkot'un mu koalisyon kurma şansını ilk olarak kullanacağına karar verecek.

Eisenkot sosyal medya paylaşımında, "Benim liderliğim altında, bu (ABD) ortaklığı yenileyecek ve derinleştireceğiz, uzun zamandır bunu destekleyen partiler üstü temelleri güçlendireceğiz" dedi.

Muhalefet bloğunun bir diğer üyesi Yair Lapid ise "Ne yapacağız?" diye sordu.

"Yetmiş yıldır bizim için işe yarayan ve 2015'te Netanyahu'nun Kongre'de [ABD Başkanı] Obama'ya karşı konuşmasıyla bozulan kurala geri dönüyoruz. İsrail Amerika'da taraf tutmaz. Herkesle çalışırız."

Netanyahu'nun 2015'te ABD Kongresi'nde yaptığı konuşma, İsrail'in ABD ile ilişkilerinde belirleyici bir an olarak görülüyor.

İsrail lideri, Kongre'deki Cumhuriyetçilere İran'la nükleer anlaşmayı desteklememeleri çağrısında bulunmuştu.

O zamandan beri Netanyahu, ittifakı Trump'ın Cumhuriyetçi partisine daha fazla bağlamaya çalıştı.

Görüştüğüm ABD'li yetkili, Netanyahu'nun ara seçimlerden önce iki aşırı sağcı bakanından kurtularak Washington ile ilişkilerini geliştirebileceğini söyledi.

Transatlantik ilişkilerdeki yeni tonun İsrail'de yeni bir hükümet kurulmasına nasıl etki edeceği yakından izleniyor.

Bazı hükümet destekçileri, bunun siyasi istikrar ihtiyacını artırdığını ve Netanyahu'nun ABD ve liderleri hakkında derin bir bilgi birikimiyle birlikte çok ihtiyaç duyulan sürekliliği sağladığını savunuyor.

İsrail'in en yüksek tirajlı günlük gazetesi olan sağcı Israel Hayom'da bir köşe yazarı "Sonsuz siyasi tartışmalara ve seçim kampanyalarına sürüklenmeyi göze alamayız" dedi.

İsrail'in bir sonraki hükümetinin başına kim geçerse geçsin, Amerikalı müttefiki söylemlerden daha fazlasını isteyebilir.

İsrail için bunun ne anlama geleceği konusundaki gürültülü tartışmada, bir zamanlar Washington elitinin kulağına fısıldayan Netanyahu'nun sessizliği belki de en anlamlı ses.

Haberin sonu

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada.