Hukukçu ve siyasetçi Av. Murat Hayzaran, son günlerde gündeme gelen hak sahipliği ve kura sonuçlarını değerlendirdi.
Bir dönem CHP Hatay İl Başkanlığı, önceki dönem de Hatay Büyükşehir Belediye Başkan Vekilliği yapan Hayzaran, Antakya ve Defne’de çekilen kura sonuçları sonrasında kura sonrası “herkese bir konut verildi” söyleminin mülkiyet hakkının korunması için tek başına yeterli olmadığını savundu.
Yıkımın en çok yaşandığı Antakya ve Defne’de meselenin yalnız bir daire teslimi olmayıp, o mülkiyetin ekonomik değeri, kullanım değeri, kullanım bütünlüğü ve kişinin yerleşik hayatının korunması olduğuna vurgu yapan Hayzaran, sahadan gelen başlıca şikâyetler ile öne çıkan sorunlarla ilgili çok sayıda hak sahiplerinin kendi parsellerinden ve fiilen yaşadıkları yerleşim çevresinden uzak alanlarda konut tahsisi yapıldığı gibi, daha önce üst veya orta katlarda bağımsız bölümlere sahip iken, kura sonucu zemin ya da bodrum kat bağımsız bölümlerinin tahsis edildiğini söyledi.
Bu süreçte, yaşanan sorunların çözümünde şeffaf ve denetlenebilir olabilmenin gerekliliği üzerinde duran Hayzaran, sahadan gelen şikayetler üzerine yetkililere şu soruları yöneltti: “Mülkiyet hakkı, yalnızca ‘herhangi bir konut’ tahsis edilmesi suretiyle korunmuş sayılabilir mi? Konum, nitelik, metrekare ve ekonomik değer farklılıkları hangi nesnel ve ölçülebilir kriterler esas alınarak belirlenmiştir? Kura yöntemi, eşitlik, ölçülülük (orantılılık) ve hakkaniyet ilkeleri bakımından hangi denetim mekanizmalarına tabi tutulmuştur? Aynı hukuki ve fiilî durumda bulunan hak sahipleri arasında belirgin değer farkı doğuran tahsis işlemleri hangi hukuki gerekçelere dayandırılmaktadır? Tahsis işlemleri sonucunda ortaya çıkan değer kayıpları bakımından telafi veya dengeleme mekanizmaları öngörülmüş müdür?”
Bu soruların, idari işlemlerin hukuki güvenlik ilkesine uygunluğu ile yargısal denetime elverişliliği açısından cevaplanması zorunlu olan temel hususlar olduğuna değinen Hayzaran, Anayasa’nın 35. maddesinin, mülkiyet hakkını yalnızca fiziki bir konut tahsisine indirgemediği gibi, mülkiyetin ekonomik değeri ile fiilî kullanım bütünlüğünün korunmasını da kapsayacak şekilde güvence altına aldığını hatırlattı ve “Bu kapsamda idarenin takdir yetkisi; hukuki güvenlik, öngörülebilirlik, ölçülülük (orantılılık), kazanılmış hakların korunması ve eşitlik ilkeleriyle sıkı biçimde sınırlandırılmıştır. İdare, kura ve tahsis süreçlerini yürütürken; şeffaf, öngörülebilir ve denetlenebilir, ayrıca önceden ilan edilmiş tahsis kriterlerini esas almalıdır. Bu yükümlülükler, hukuk devleti ilkesinin doğal bir sonucu olduğu gibi, vatandaşın idareye duyduğu güvenin korunmasının da zorunlu bir gereğidir” ifadesini kullandı.
