Alevi inancına göre “Bayramların Şahı” olarak nitelendirilen Ğadir Hum Bayramı için Hatay’da hazırlıklar son aşamaya gelirken, Ğadir Hum Bayramının tatil ilan edilmesi yeniden gündeme getirildi.
VEDA HUTBESİ Ğadir-i Hum Bayramı’nın, Hz. Muhammed'in Veda Haccı dönüşü Hz. Ali'yi halefi ve vasisi olarak tayin ettiğine inanılan gün olduğuna değinen Alevi kanaat önderleri, Hicretin 10. yılında (16 Mart 632) Hum adı verilen mevkide gerçekleşen olayın, Maide Suresi 67. ayetine dayandırıldığına işaret ederken, yaşanan olayla ilgili şu bilgilere yer verdi: “Aleviler tarafından kutlanan Ğadir-i Hum Bayramı, sadece Aleviler tarafından değil tüm Müslümanlar tarafından kutlanması gereken eşsiz bir bayramdır. Hz. Muhammed Hakk’a yürümeden önce Hicret’in onuncu yılında son haccını eda etmiş ve kendisine bu hacda 120 bin civarında kişi eşlik etmiştir. Hz. Muhammed, hac dönüşü Ğadir-i Hum denen yere Zilhicce’nin 18. gününde ulaştığında Hz. Cebrail, Hz. Muhammed’e Maide suresinin 67. ayetini indirir: ‘Ey Peygamber, Rabbinden sana indirilen emri insanlara ilet. Eğer yapmazsan onun elçiliğini yerine getirmemiş olursun. Allah seni insanlardan korur…’ Bu ayet indikten sonra Hz. Muhammed önde olanların Ğadir-i Hum mevkisine geri dönmelerini, geride kalanların da hızlanıp aynı yere yetişmelerini emreder. Hz. Muhammed yüksek sesle uzunca bir hutbe buyurur; ‘Ey insanlar! İşitiyor musunuz?’ diye sorar. İnsanlar, ‘Evet, işitiyoruz ya Resulullah’ derler. Hz. Muhammed sözlerine devam eder: ‘Ben, sizden önce Kevser Havuzu’nun başına gideceğim, siz oraya benim yanıma geleceksiniz. Benden sonra acaba ‘Sekaleyn’e nasıl davranacaksınız?’ Halktan biri, ‘Ya Resulullah, sekaleyn nedir?’ diye sorar. Hz. Muhammed cevap verir: ‘Sekaleyn, iki ağır emanet demektir. Birincisi ve büyüğü Allah’ın kitabıdır ki bunun bir tarafı Allah’ta bir tarafı sizin elinizdedir. Ona sımsıkı sarılın, sapmayın. Değerli ikinci emanet ise Ehl-i Beytimdir. Yüce Allah bana bildirdi ki Kur’an ve Ehl-i Beytim, Havuz’un başında bana ulaşıncaya kadar birbirlerinden ayrılmayacaklardır. Bu ikisinin birbirlerinden ayrılmamalarını ben de Rabbimden istedim. Onlardan ne öne geçin ne de geride kalın aksi takdirde helak olursunuz.’ Hz. Muhammed (s.a.a.) bu sözlerinden sonra Hz. Ali’nin elinden tutup şöyle buyurur, ‘Ey insanlar! Müminlere kendilerinden daha evla (öncelikli, yetki sahibi) kim vardır?’ Halk cevap verir: ‘Bunu Allah ve Resulü daha iyi bilir.’ Hz. Muhammed sözlerine devam eder: ‘Allah benim mevlamdır, ben de müminlerin mevlasıyım. Ben onlara kendilerinden daha evlayım (yetki sahibiyim) ve ben kimin mevlasıysam Ali de onun mevlasıdır. Ali bin Ebi Talib, benim kardeşimdir, vasimdir, halifemdir, benden sonra imamdır. Onun bendeki yeri Harun’un Musa’ya olan yakınlığı gibidir ancak benden sonra peygamber gelmeyecektir. O, Allah ve Resulünden sonra velinizdir.’ Daha sonra Hz. Muhammed sözlerine şöyle devam eder: ‘Allah’ım! Onunla dost olana dost, ona düşman olana düşman ol. Onu seveni sev, ona buğz edene buğz et. Ona yardım edene yardım et, ona yardımını esirgeyene sen de yardımını esirge. O nereye dönerse hakkı onunla döndür. Biliniz ki bu sözleri hazır olanlar, hazır olmayanlara bildirmelidirler.’ Hz. Muhammed’in (bu sözlerinin hemen ardından ayet iner; ‘Bugün dininizi kemale erdirdim, nimetimi sizlere tamamladım ve size din olarak İslam’ı beğendim (Maide: 3). ‘Bunun üzerine Resulullah buyurur: ‘Allahu Ekber! Din kemale erdi, nimet tamamlandı, Allah benim risaletime ve benden sonra Ali’nin velayetine razı oldu.’ İnsanlar Hz. Ali’yi tebrik ettiler. İlk üç halife, Hz. Ali´yi ilk kutlayanlardandır ve ikinci halife Ömer: ‘Ne mutlu sana ne mutlu sana ey Ebu Talib’in oğlu! Sen bugün her mümin erkek ve kadının mevlası oldun’ demiştir. Gadir-i Hum olayı özetle bu şekildedir. İslam dininin kemale erdiği, nimetin tamamlandığı gün, elbette en büyük bayramdır ve gönül isterdi ki bu gün tüm Müslümanlarca coşkuyla kutlansın ve resmi tatil ilan edilsin.”
Türkiye’de özellikle Hatay, Adana ve Mersin gibi Akdeniz bölgelerinde yaşayan Akdeniz Alevilerinin en büyük dini bayramlardan biri olduğuna dikkat çeken kanaat önderleri, bayram gününde alışveriş yapılmadığını, günün anlam ve önemi açısından kentin bir çok yerinde büyük kazanlar içerisinde buğday ve etle yapılan geleneksel “hırise” (keşkek) yemeğinin hazırlandığını, İslam dinine hizmet etmiş başta Antakyalı din şehidi Habib-i Neccar, Hz. Hıdır gibi enbiya ve ermişlerin türbelerinin de ziyaret edilerek, sağlık, barış, bereket için dua edildiğini ifade etti.
İŞ BIRAKMA Ğadir Hum Bayramının kutlanacağı 2 Haziran 2026 tarihinde “Salı Günü İşi Bırakın” mesajı veren Yazar-Akademisyen Dr. Tevfik Usluoğlu da açıklamasında, “İnsanlık üretmeye ve insanca yaşamak için tefekkür edin… Ahlaka, adalete, akla, ilime- bilime, imana sarılın. Ülkemizde, bölgemizde ve dünyada aydınlık bir geleceğin, bilimin ve aklın rehberliğinde sürdürülebilir bir geleceğin, demokrasinin, özgür, ekolojik, adil, eşit bir toplum ve yaşamın inşası için mücadele edin. Küresel çapta bir uygarlığı tahayyül edin” ifadesine yer verdi.
Asrın felaketinde zarar gören kentleri ve yerle bir olan Kadim Antakya’yı ayağa kaldırmak için tüm kesimleri yüreği ve nefesleri ile emek etmeleri için de çağrı yapan Usluoğlu, “Doğal afetlerin felakete dönüşmesine neden olan tüm ihmal, görmezden gelme, üvey evlat muamelesine ve liyakatsiz yöneticilere, boş konuşmalara, sahaya yansımayan vaatlere, aciz tutumlara, saçmalıklara, gösterişe, kalıcı olmayan hizmete itiraz edin, irade koyun. Sel felaketinden etkilenenlere destek sunun, emek edin, dayanışma gösterin. Bir olun, birlik olun, iri olun, diri olun” dedi.
Arap Alevilerin, takarrub (yakınlaşmak) ve mukarreb (Allah’a yakın) bilinci ile kutladıkları bayramların şahı olan Ğadir Hum’un tatil ilan edilmesini de savunan Usluoğlu, açıklamasını şu sözlerle sonuçlandırdı: “Ey insan, Ğadir Hum hakikattir, Velayet hem Sır’dır hem Akıl’dır. İnsanlık üretmeye kendini adamış, zalime ve zülme meydan okuyan, asrın felaketinde depremzedenin yanında duran, sel felaketinde el uzatan, Suriye’deki yetim çocuklara, kadınlara, mazlumlara destek veren, İslam’ın kemale erdiği, velayetin, hakikatin, aklın ve insanlık üretmenin bayramı bir daha kutlu olsun.”
KONFERANS Bu yıl 28’incisi gerçekleşecek olan Uluslararası “Hz. Ali-Ğadir Hum Bayramı ve Kardeşlik” konulu konferans, 2 Haziran 2026 Salı günü saat 20’de Antakya Kuzeytepe Mahallesi Asi Düğün Salonunda yapılacak.
EHDAV tarafından gerçekleştirilecek konferans, EHDAV Genel Başkanı Ali Yeral’in açış konuşması ile başlayacak. Vakıf üyesi Hüsamettin Yılmaz'ın Kur'an-ı Kerim tilavetinin ardından programa göre konferansa; Mısır asıllı, ABD İlim Meclisi Başkanı Ş. Tarık Yusuf Ey-Mısri, Alevi-Bektaşi Federasyonu Başkanı Mustafa Aslan, CHP İstanbul Milletvekili Cemal Enginyurt, Kars Ehl-i Beyt Derneği Başkanı Seyyid Kasım Erdem de konuşmacı olarak katılacak.
Dr. Firdevs Yeral’ın sunacağı program, Ayhan Kara Gülbahar Halk korosunun Alevi nefis ve değişlerinin yer alacağı konserin ardından katılımcılara plaket takdimi ile son bulacak.
