Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Veysel Eren, Türkiye Sürdürülebilir İnsani Yardım ve Eğitim Vakfı (TÜRSİYEV), Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi ve Hatay Büyükşehir Belediyesi iş birliğiyle yürütülen “Asi Nehri ve Kırıkhan Gölbaşı Gölü’nün Rehabilitasyonu ve Su Sümbüllerinin Geri Dönüşümü Yoluyla Yerel Ekonomiye Katkı Projesi” kapsamında Kırıkhan ilçesine bağlı Kurtlusoğuksu Mahallesi’nde gerçekleştirilen çalışmaları yerinde inceleyerek proje ekibinden bilgi aldı. Rektör Eren, üniversitelerin yalnızca eğitim ve araştırma faaliyetleriyle değil, bulundukları bölgenin sorunlarına bilimsel çözümler üretme sorumluluğuyla da hareket etmeleri gerektiğini belirtti.
İSTİLACI BİTKİ Bölgenin en önemli sulak alan ekosistemlerinden olan Asi Nehri ve Kırıkhan Gölbaşı Gölü’nde son yıllarda hızla yayılım gösteren su sümbülü (Eichhornia crassipes), dünyanın en istilacı sucul bitki türlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Yüksek çoğalma kapasitesine sahip olan bu tür, su yüzeyini tamamen kaplayarak güneş ışığının su kolonuna ulaşmasını engellemekte, çözünmüş oksijen seviyelerini düşürmekte ve sucul yaşamı ciddi şekilde tehdit etmektedir. Balık popülasyonlarında azalma, biyolojik çeşitlilik kaybı, su kalitesinde bozulma ve sulama kanallarında tıkanmalara yol açan su sümbülü, aynı zamanda suyun doğal akışını engelleyerek taşkın riskini artırmaktadır. Bitkinin kopan en küçük parçalarının dahi yeniden köklenebilmesi, mücadeleyi zorlaştıran en önemli unsurlar arasında yer almaktadır.
ÖRNEK MODEL Asi Nehri aracılığıyla Akdeniz havzasına kadar ulaşabilen bu istilacı türün kontrol altına alınması amacıyla hayata geçirilen proje, çevresel rehabilitasyon ile sosyal kalkınmayı aynı çatı altında buluşturan örnek bir model olarak dikkat çekmektedir. TÜRSİYEV öncülüğünde yürütülen ve Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi ile Hatay Büyükşehir Belediyesinin güçlü iş birliğiyle sürdürülen proje kapsamında, su sümbüllerinin fiziksel yöntemlerle kontrollü olarak toplanması, ayrıştırılması ve katma değerli ürünlere dönüştürülmesi hedeflenmektedir.
GELİR KAYNAĞI Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi tarafından sağlanan bilimsel destek doğrultusunda, sudan uzaklaştırılan su sümbüllerinin farklı bitki kısımları değerlendirilerek döngüsel ekonomi yaklaşımı benimsenmektedir. Toplanan bitkilerin sapları kurutularak geleneksel el sanatları ve dekoratif ürünlerin üretiminde kullanılmakta, bu sayede özellikle kırsal bölgelerde yaşayan kadınlara yeni gelir kaynakları oluşturulmaktadır. Proje kapsamında onlarca kadın istihdam edilerek kadınların ekonomik ve sosyal hayata katılımlarına önemli katkılar sağlanmaktadır.
Bitkinin kök kısmı organik madde bakımından zengin yapısı sayesinde kompost üretiminde değerlendirilirken, yaprak ve yeşil aksamı ise üniversitemiz araştırmacıları tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında hayvan beslemede kullanılabilirliğinin belirlenmesi amacıyla silaj üretiminde değerlendirilmektedir. Su sümbülünden elde edilen silajların yem kalite özellikleri, fermantasyon karakteristikleri ve hayvan beslemedeki potansiyelleri bilimsel yöntemlerle analiz edilmekte, böylece çevresel bir sorunun tarımsal ve ekonomik bir fırsata dönüştürülmesi amaçlanmaktadır.
Rektör Prof. Dr. Veysel Eren, incelemeler sırasında yaptığı değerlendirmede, üniversitelerin yalnızca eğitim ve araştırma faaliyetleriyle değil, bulundukları bölgenin sorunlarına bilimsel çözümler üretme sorumluluğuyla da hareket etmeleri gerektiğini belirterek, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesinin çevresel sürdürülebilirlik, doğal kaynakların korunması ve kırsal kalkınma alanlarında yürütülen çalışmalara destek vermeye devam edeceğini ifade etti.
Çevreye, ekonomiye, kadın istihdamına ve sürdürülebilir üretime aynı anda katkı sunan proje, istilacı türlerle mücadelede yenilikçi bir yaklaşım ortaya koyarken, doğal kaynakların korunması ve yerel kalkınmanın desteklenmesi açısından Türkiye’ye örnek olabilecek bütüncül bir model olarak öne çıkmaktadır.
