Uzman isim anlattı: Altın yükseliyor, petrol baskı altında! Merkez Bankası ne yapacak?

Savaş ve müzakere haberleri altın fiyatlarında dalgalanmaya neden olurken, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler petrol fiyatları üzerindeki baskıyı artırıyor. Ekonomist Dr. Elif Kaya, fiziki piyasada Brent petrolün varil fiyatının 120-130 dolar seviyelerinde konuşulduğunu belirtti. 22 Ekim’de açıklanacak Merkez Bankası faiz kararı öncesinde 100 baz puanlık indirim beklentisi öne çıkarken Kaya, enerji maliyetlerinin faizle doğrudan kontrol edilemeyeceğini ve olası indirimin kredi faizlerine kademeli yansıyabileceğini ifade etti.

Bölgesel savaşlar, küresel ekonomiler üzerinde etkisini göstermeye devam ediyor. Altın ve petrol fiyatları, savaş haberleri ve müzakere ihtimalleriyle yön ararken piyasalarda dalgalı seyir öne çıkıyor. Gözler, 22 Ekim Perşembe günü Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın açıklayacağı faiz kararına çevrildi. Peki altın, döviz ve borsada beklentiler neler? Petrol fiyatlarındaki yükseliş enflasyonu nasıl etkileyecek? Ekonomist Dr. Elif Kaya, piyasalardaki son gelişmeleri ve faiz kararının olası etkilerini değerlendirdi.

Savaş Haberleri Altının Yönünü Değiştiriyor

Altın fiyatları, savaş ihtimali ile diplomatik müzakere beklentileri arasında dalgalı bir seyir izliyor. Bir yandan savaş riskinin yeniden gündeme gelmesi yatırımcıları altına yöneltirken diğer yandan ABD’de faizlerin yükselmesi beklentisi, yatırımcıların ABD tahvillerine yönelmesine neden oluyor.

Ekonomist Dr. Elif Kaya, piyasalardaki belirsizliğe dikkat çekerek gelişmelerin artık tek yönlü bir tablo ortaya koymadığını belirtti. Savaş ihtimali konuşulurken müzakere çağrılarının yapılmasının, Rusya ile anlaşmaların gündeme gelmesinin ve Ukrayna Savaşı’nın sona erdirilmesine yönelik beklentilerin piyasalardaki yönü değiştirdiğini ifade etti. Enerji maliyetlerinin düşebileceğine ilişkin beklentilerle petrol fiyatlarında gerileme yaşandığını, bunun ardından altın fiyatlarında yükseliş görüldüğünü belirten Kaya, gün içinde savaş ihtimalinin yeniden gündeme gelmesiyle altının tekrar düşüşe geçtiğini söyledi. Kaya, haber akışının sürekli değişmesinin emtia fiyatlarında ve diğer piyasa göstergelerinde sert dalgalanmalara yol açtığını vurguladı.

Hürmüz Boğazı’ndaki Gelişmeler Petrol Fiyatlarını Etkiliyor

Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, küresel enerji piyasalarının en önemli gündem maddelerinden biri olmayı sürdürüyor. Bölgedeki geçişlerin kısıtlanması, alternatif güzergâhların gündeme gelmesi ve taşımacılık maliyetlerinin artması petrol fiyatları üzerinde baskı oluşturuyor. Dr. Elif Kaya, Hürmüz Boğazı’nın tamamen kapalı olduğunu söylemek yerine İran’ın kontrolü altında bulunduğunu ifade etmenin daha doğru olacağını belirtti. Kaya, İran’ın bazı ülkelere ve belirli gemilere geçiş izni verdiğini, bu nedenle boğazdaki geçişlerin tamamen durduğu seviyeden yeniden yükseldiğini kaydetti.

Petrol fiyatlarındaki artışın başlangıçta büyük ölçüde beklentiler, sigorta giderleri ve taşımacılık maliyetleriyle ilişkili olduğunu belirten Kaya, bugün ise bu unsurlara üretim ve tedarik maliyetlerindeki artışın da eklendiğini söyledi. Bölgedeki enerji üretim tesislerinin önemli bir bölümünün zarar görmesinin üretimi zorlaştırdığını ifade eden Kaya, bu durumun ülkelerde endişeye ve enerji maliyetlerinde yükselişe neden olduğunu dile getirdi. ABD’nin stratejik petrol rezervlerinin azaldığını, Avrupa’da ise özellikle doğal gaz depolarındaki düşüşün enerji piyasaları üzerindeki baskıyı artırdığını belirten Kaya, alternatif güzergâhların maliyetleri düşürmek için yeterli olmadığını vurguladı.

Brent Petrolün Varil Fiyatında 120-130 Dolar Vurgusu

Alternatif güzergâhların kapasitesinin sınırlı olmasının taşımacılık maliyetlerini artırdığını belirten Dr. Elif Kaya, petrol piyasasındaki fiyatlamalara ilişkin dikkat çeken bir değerlendirmede bulundu. Kaya, fiziki piyasada petrol alım satımı yapılmak istendiğinde Brent petrolün varil fiyatının 120-130 dolar seviyelerinde konuşulduğunu ifade etti. Petrol fiyatlarındaki yükselişin yalnızca akaryakıt maliyetlerini değil, ulaşım başta olmak üzere üretim ve tüketim süreçlerinin tamamını etkileyebileceğine dikkat çekti.

Merkez Bankası Faiz Kararını 22 Ekim’de Açıklayacak

Piyasaların gözü, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın 22 Ekim Perşembe günü açıklayacağı faiz kararında. Üreticilerin finansmana erişimde yaşadığı zorluklar ve artan enerji maliyetleri, faiz indirimi beklentilerini gündemde tutuyor.

Dr. Elif Kaya, Türkiye’de üreticilerin uygun maliyetli finansmana ulaşmakta zorlandığını belirterek artan enerji maliyetlerinin ihracat üzerinde de baskı oluşturduğunu söyledi. İhracatın önemli ölçüde ithal girdilere bağlı olması ve Türkiye’nin enerjide dışa bağımlılığı, üreticilerin maliyetlerini artıran unsurlar arasında yer alıyor. Piyasa beklentilerinde 100 baz puanlık, yani 1 puanlık faiz indiriminin öne çıktığını belirten Kaya, politika faizinin yüzde 37’den yüzde 36’ya düşürülmesinin beklendiğini ifade etti.

Ancak Kaya, Merkez Bankası’nın karar alırken daha temkinli davranabileceğini düşündüğünü söyledi. Enflasyonla mücadele ve piyasaları rahatlatma hedeflerinin birlikte gözetilmesi gerektiğini vurgulayan Kaya, enerji maliyetlerindeki artışın enflasyonist baskıyı sürdürdüğüne dikkat çekti. Kaya, faiz indirimi kararı alınsa bile bunun kredi faizlerine ve piyasaya hızlı bir şekilde yansımayabileceğini, geçişin kademeli gerçekleşebileceğini belirtti.

Faiz İndirimi Enerji Maliyetlerini Düşürür mü?

Enerji fiyatlarındaki yükselişin dış gelişmelerden kaynaklanması, Merkez Bankası’nın faiz politikasıyla bu artışı ne ölçüde kontrol edebileceği sorusunu gündeme getiriyor.

Dr. Elif Kaya, enerji maliyetlerinin faiz politikasıyla doğrudan kontrol edilmesinin mümkün olmadığını ifade etti. Faiz indiriminin finansman maliyetlerini düşürerek üreticileri rahatlatabileceğini belirten Kaya, bunun enerji fiyatları üzerindeki etkisinin doğrudan olmayacağını söyledi. Türkiye’de kira, ulaşım ve gıda fiyatlarında görülen artışların ardından fiyatların aynı hızla gerilemediğine dikkat çeken Kaya, bu durumu fiyat katılığı olarak değerlendirdi. Enflasyonda düşüş yaşansa bile bunun özellikle hizmet sektörüne gecikmeli yansıdığını belirtti.

Enerji maliyetlerindeki artışın enflasyon üzerindeki baskısını azaltmak için kontrollü ve kademeli bir süreç izlenmesi gerektiğini vurgulayan Kaya, faiz politikasının finansman maliyetleri ve üretim üzerinden dolaylı etkiler oluşturabileceğini, ancak enerji fiyatlarını tek başına düşüremeyeceğini ifade etti.