Trump, Musk ve Zelenskiy karşı karşıya

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Kiev'deki yetkililer ve Elon Musk arasında, Ukrayna yönetiminin, Starlink uydu sisteminin askeri versiyonu olan Starshield sistemine erişiminin kısıtlanmasından kimin sorumlu olduğu konusunda karşılıklı suçlamalarla dolu bir tartışma başladı.

Ukraynalı yetkililere göre, Starshield'e getirilen kısıtlamalar, Kiev'in cephe hatlarının gerisindeki hedefleri vurmak için kullandığı çok sayıda insansız hava aracını (İHA) çalışamaz hale getirdi ve Rus saldırılarını durduran hava savunma sistemlerinin işleyişini aksattı.

ABD Başkanı Trump perşembe günü hizmetin yeniden tam kapasiteyle çalıştığını söyledi. Ancak Associated Press'e konuşan Avrupalı bir yetkili, sistemin henüz tam olarak işler durumda olmadığını belirtti.

Diplomatik tartışmalar sürerken Ukrayna'daki sivil kayıplar arttı. Kiev'in Starshield'e erişiminin kısıtlanmasından nihai olarak kimin sorumlu olduğu sorusu ise yanıtsız kaldı.

Donald Trump

Kısıtlamalar, Rusya'nın yaklaşık beş yıl önce başlattığı geniş çaplı saldırılardan bu yana ABD ile Ukrayna arasındaki ilişkilerin en kötü dönemine girdiği sırada uygulamaya kondu.

Trump, Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılarıyla Amerikalılar için dizel yakıt maliyetlerini artırdığını öne sürdü. Ancak BBC'nin yaptığı analiz, ABD ve İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaşın ve Körfez'den petrol ihracatına getirilen kısıtlamaların küresel dizel arzını daha fazla etkilediğini ortaya koydu.

Trump, Starshield'deki değişikliklerden sorumlu olduğunu başlangıçta reddetti. Geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, Elon Musk'a atıfta bulunarak, "Bunu yapan biri var mı bilmiyorum ama ben değildim ve Elon olduğunu da sanmıyorum" dedi.

Trump'ın kabinesi de bu açıklamayı destekledi. Dışişleri Bakanı Marco Rubio çarşamba günü yaptığı açıklamada, "Size kesin olarak söyleyebileceğim şey, ABD Başkanı'nın ya da bizim sistemimizdeki herhangi birinin bu sistemde değişiklik yapılmasını talep etmediğidir" ifadelerini kullandı.

Ancak Rubio, dünyanın en zengin insanı Musk üzerindeki şüpheleri artıran bir açıklama da yaptı:

"Başkanın, Starlink ve Starshield tarafından alınan kararlarla ya da Musk'la hiçbir ilgisi yok. Bu özel bir şirket. Başkan bu şirketi yönetmiyor ve şirkete herhangi bir şey yapması yönünde talimat veremez."

Wall Street Journal perşembe günü, ABD Başkanı'nın Musk'tan hizmeti yeniden devreye sokmasını istediğini yazdı. Trump da daha sonra gazetecilere sistemin "yeniden çalışır durumda" olduğunu söyledi.

Musk'la görüşüp görüşmediği sorusuna yanıt vermekten kaçınan Trump, hizmeti kısıtlama konusunda nihai yetkinin SpaceX CEO'sunda olduğunu ima etti. Musk'a atıfta bulunarak, "Sanırım sonuç olarak, o yeniden devreye aldı" dedi.

Elon Musk

Elon Musk, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin görevden alınması yönündeki Trump'ın çağrılarını destekledi ve Ukrayna Devlet Başkanı'nı sert biçimde eleştirdi. Aynı zamanda Starshield'e getirilen kısıtlamalardan Trump yönetimini sorumlu tuttu. Geçen hafta X'te yaptığı paylaşımda sistemlerin "ABD hükümetine ait olduğunu ve onun kontrolünde bulunduğunu" ifade etti ve şunları yazdı:

"Hız veya kullanım üzerindeki her türlü kısıtlama ABD ordusu tarafından, nihayetinde ise ABD Başkanı tarafından belirlenir."

Cumhuriyetçi Parti'nin en büyük bağışçılarından ve Trump'ın müttefiklerinden biri olan Musk, değişikliklerden sorumlu olduğu iddialarını reddetmeyi sürdürdü. Ancak Wall Street Journal, Starshield'in yavaşlatılması talimatını Musk'ın verdiğini yazdı. Gazetenin kaynakları, kararın Trump'la koordinasyon içinde alınıp alınmadığı konusunda ise farklı görüşler bildirdi.

Başkan Yardımcısı JD Vance perşembe günü Musk'a destek vererek milyarder iş insanının, "ABD hükümeti kendisine ne yapması gerektiği konusunda fiilen talimat vermeden, iki devlet aktörü arasındaki bir savaşın ortasına girmek istemediğini" söyledi.

Vance sözlerini şöyle sürdürdü:

"Dolayısıyla bunun Elon'la ilgili olduğunu düşünmüyorum. Asıl mesele, Amerika'nın Ukrayna ve Rusya politikasının ne olacağıdır."

Volodimir Zelenskiy

Ukrayna Devlet Başkanı, kısıtlamalardan başlangıçta "SpaceX'i ve ABD'yi" sorumlu tuttu. Geçen hafta yaptığı açıklamada, bu adımın "çok sayıda can kaybına yol açacağını" öleceğini” söyledi.

Sistemlerin devre dışı kalmasının ardından kısa süre içinde konuşan Zelenskiy, Avrupa Birliği ülkelerindeki Starlink terminallerine benzer kısıtlamalar uygulanmadığını, sınırlamaların yalnızca Ukrayna'yı hedef aldığını belirtti.

Zelenskiy hafta sonu yaptığı açıklamada, Ukrayna'da Starshield'in çalışma hızının aniden düşürülmesinden nihai olarak Musk'ın şirketi SpaceX'in sorumlu olduğunu söyledi.

"Bu, hızın sınırlandırılması için Amerikan hükümetinden gelen bir mesajdı. Teknik olarak bunu yapan SpaceX oldu" ifadelerini kullandı.

Trump perşembe günü hizmetin yeniden devreye girdiğini savunsa da Associated Press'e konuşan üst düzey bir Avrupalı yetkili, Starshield'in işleyişinde herhangi bir değişiklik olmadığını söyledi.

Trump'ın açıklamalarından önce Zelenskiy de Ukrayna için Starlink'in tam hızda çalışmasının henüz yeniden sağlanmadığını belirtti. Zelenskiy, önümüzdeki günlerde Rubio ile görüşmeyi umduğunu da sözlerine ekledi.