Kaynak, Joe McNally/BBC
- Yazan, Nawal Al-Maghafi
- Unvan, Kıdemli uluslararası soruşturma muhabiri
- Bildirdiği yer, Kahire
- Yayın tarihi 3 dakika önce
- Okuma süresi 5 dk
Kahire'de karanlık bir odada 13 yaşındaki bir çocuk gözlerini neredeyse hiç kırpmadan televizyon ekranına bakıyor.
Ekran titriyor ve Real Madrid'in yıldız oyuncusu Vinícius Júnior, Arapça konuşarak genç çocuğa doğrudan hitap ediyor: "Merhaba Zaher!"
Zaher neredeyse hiç kıpırdamıyor, gözleri kocaman açılmış, en sevdiği futbolcuya kilitlenmiş durumda.
Zaher ile ilk kez bir yıl önce Sudan'ın başkenti Hartum'un yıkıntıları arasında tanıştık.
Savaşın izlerini taşıyan, sessiz, küçük bir çocuktu; ülkenin ordusu ve paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) 2023'te çatışmaya başladığından beri hayatı altüst olan milyonlarca çocuktan biriydi.
Birleşmiş Milletler çocuk yardım kuruluşu UNICEF'e göre Sudan'da şu anda 17 milyondan fazla çocuk insani yardıma muhtaç durumda.
Kuruluş, en az 4 bin 300 çocuğun öldürüldüğünü veya sakat kaldığını doğrulayabildiğini, ancak gerçek rakamın çok daha yüksek olduğuna inandıklarını belirtiyor.
Zaher insansız hava aracı saldırısında iki bacağını da kaybetmişti. Uzman tedaviye erişimi kısıtlı olan Zaher, yeniden yürüyebileceği ve futbol oynayabileceği günü hayal ediyordu.
- Dünyada 130 kişide rastlanan hastalığın tedavisi bulunmuş olabilir
- İsrail'in yeni parlamentosu yemin etti, liderler hükümeti kurmak için yarışıyor
- Bakan Gürlek'ten Yeni Parti'li Özer'e: 'Milletvekili olmasan evin aranacaktı'
- BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu istifa etti
Haberin sonu
Bir yıldan fazla bir süre sonra Mısır'ın başkentindeki bir apartmana girdiğimizde, Zaher bizi kocaman bir kucaklamayla karşıladı.
Annesi Habibe de bize sarıldı.
Kaynak, Vinícius Júnior
Hatırladığımız utangaç ve içine kapanık çocuk neredeyse tanınmaz halde. Kendine güvenli, yaramaz ve sürekli gülümsüyor. Ve iki yeni protez bacağıyla dimdik duruyor.
Yaklaşık bir yıldır Kahire onun evi oldu. Burada ameliyat geçirdi ve aylarca rehabilitasyon gördü; şimdi tekrar yürüyebiliyor ve topa vurabiliyor.
2025'te tanıştığımızda bize en sevdiği futbolcunun Vinícius Júnior olduğunu söylemişti.
Bunu Real Madrid'in yıldızına iletebildik ve o da kişisel bir destek videosu göndermek istediğini söyledi.
Kahire'de yeniden biraraya gelince videoyu birlikte izlemek için toplandık.
Brezilyalı futbolcu videoya şöyle başlıyor:
"Hikâyenden haberdar oldum. Son birkaç ayın senin için ne kadar zor geçtiğini biliyorum."
Vinícius, futbolda ırkçılığa meydan okuyan ve siyah insanları destekleyen önde gelen bir ses haline geldi.
Yıldız futbolcu küçük çocuğa "Sen çok çalışkan bir siyah adamsın. Yeni protez bacaklarını iyi kullanmanı, futbola geri dönmeni ve mutluluğu bulmanı gerçekten umuyorum. Bunu hak ediyorsun" dediğinde Zaher'in yüzünde bir gülümseme belirdi.
Ardından ise davet geldi:
"Sizi bir Madrid maçına davet etmek istiyorum. Birlikte bir gün geçirebiliriz."
Bu mesajdan çok etkilenen Zaher ayağa kalkıp odadan çıtı. Birkaç dakika sonra yeni Vinícius Júnior futbol formasıyla geri döndü.
Bir gün vize alıp teklifi kabul edebileceğini umarak "Vinícius'a onu sevdiğimi söyleyin" dedi.
"Mesajı beni gerçekten de çok şevklendirdi."
Annesi Habibe ise "Sanki tüm dünya Zaher'i destekliyor, başarılı olmasını istiyor" dedi.
Savaş yüzünden paramparça olmuş bir çocukluk
Kaynak, Liam Weir/BBC
Zaher 2024 yılında annesiyle birlikte Hartum'da mahsur kaldığında bacaklarını kaybetti.
Şehrin büyük bir kısmı Sudan ordusu ve RSF arasındaki çatışmalar nedeniyle savaş alanına dönüşmüştü.
Yiyecek ve temel ihtiyaç malzemeleri yetersizdi ve ailenin kaçmak için yeterli parası yoktu. Hayatta kalabilmek için sokaklarda mercimek sattılar.
Bir sabah Zaher ve annesi yan yana çalışırken bir insansız hava aracı saldırısı geldi.
Habibe geçen yıl olayı anlatırken "Birden ona [oğluma] baktım ve kanıyordu. Her yer kan içindeydi" diye anlatmıştı .
Tabiri caizse perişan olmuştu.
"Uyandığında 'Neden bacaklarımı kesmelerine izin verdin?' diye sorardı. Ben de cevap veremezdim."
O zamanlar Zaher tekerlekli sandalyesiyle mahallesinin enkazının arasında, yanmış arabaların, terk edilmiş tankların ve yıkılmış evlerin yanından geçerek ilerliyordu.
Savaştan önce Zaher futbolu çok severdi. İnsansız hava aracı saldırısından sonra sadece dizlerinin üzerinde oynayabiliyordu; bu da onu ciddi enfeksiyon riskine maruz bırakan acı verici bir süreçti.
"Keşke protez bacaklarım olsaydı da eskiden olduğu gibi arkadaşlarımla futbol oynayabilseydim" demişti o zaman.
Bunun gerçekleşme ihtimali çok düşük görünüyordu, ancak onun hikâyesi Sudan'ın çok ötesinde yankı buldu ve dünyanın dört bir yanından insanlardan büyük bir destek gördü.
Zaher'in tekrar yürüyebilmesine yardımcı olan yabancılar
Bunlar arasında Sudan asıllı, İngiltere'de yaşayan avukat Dena Latif de vardı.
BBC haberini izledikten sonra, Latif öncülüğünde insanlar internette düzenlenen bir kampanya tıbbi masraflar için 45 bin sterlin (60 bin dolar) topladı.
Ancak Sudan'da ihtiyaç duyduğu tedaviyi alamayan Zaher, ülkeden ayrılmak zorunda kaldı ve bu hiç de kolay olmadı.
Kendisinin ve annesinin pasaportu yoktu ve doğum belgeleri savaş sırasında imha edilmişti.
Kaynak, Joe McNally/BBC
Aylar süren planlamanın ardından o ve annesi Kahire'ye uçabildi.
Orada onlar için buzdolabında yiyecek bulunan ve tıbbi randevuları ayarlanmış bir daire hazırlanmıştı.
Yıllar sonra ilk kez onların öncelikli endişesi artık sadece hayatta kalmak değildi.
Zaher geçirdiği bir başka ameliyatın ardından aylar süren fizyoterapi süreci gördü. Protez bacaklarını nasıl kullanacağını öğrendi.
Ayrıca yaşadığı travmayı atlatmasına yardımcı olmak için psikolojik destek de aldı.
Tedavisiyle ilgilenen doktorlardan biri olan Dr. Bintelmuna Eltayeb "Utangaçtı, biraz depresif ve üzgündü" diyor.
"Ondan bir gülümseme koparmak neredeyse imkansızdı, ama şimdi güldüğünü görebiliyorsunuz. Kendine olan güveni çok yüksek."
Yakın çevresindekilerin söylediğine göre dönüşümü fiziksel olduğu kadar psikolojik de oldu ve Dena, Zaher'in artık hayata onları şaşırtan bir kararlılıkla yaklaştığını söylüyor.
Yeniden çocuk olma şansı
Bizimle vakit geçirirken Zaher gülüyor ve şakalaşıyor, savaşın ondan aldığı çocukluğunun bir kısmını telafi ediyor.
At biniciliğinden bisiklet sürmeye kadar yeni şeyler denemeye hevesli ve pilot olmak istiyor.
Henüz futbol oynamadı ama memleketindeki arkadaşlarıyla maç yapmayı dört gözle bekliyor.
Habibe için oğlunun özgüvenini yeniden kazanmasını izlemek büyük bir rahatlama oldu.
Ancak geleceği, eğitimi ve hâlâ iç savaşın pençesinde olan Sudan'da nasıl karşılanacağı konusunda endişeli.
Kaynak, Nezar Abdullah/Anadolu via Getty Images
Anavatanları Hartum'da olağanüstü hal kaldırıldı ve Sudan ordusu tekrar kontrolü ele geçirdi. Ancak başkent genelinde binalar yıkılmış halde; şehir yakılmış, kararmış ve yağmalanmış durumda.
ABD ve diğer 30 Batı ülkesinin yakın zamanda yayımladığı bir açıklamaya göre güvenlik endişeleri devam ediyor ve Sudan nüfusunun yüzde 41'i yüksek düzeyde gıda güvensizliği yaşıyor. Grup ayrıca "potansiyel kıtlık" konusunda da uyarıda bulundu.
Dena "Umarım Zaher'in hikâyesi onunla bitmez" diyor. Onun iyileşmesinin, hayatlarını değiştiren yaralanmalar geçiren binlerce Sudanlı çocuğun daha fazla dikkat çekmesini ve fon sağlanmasını umuyor.
Zaher ve annesi şimdi Hartum'a geri döndüler.
Şehrin artık daha istikrarlı olması nedeniyle Zaher büyüdükçe protez bacaklarının orada kontrol edilip ayarlanabileceğini umuyorlar.
Kahire'de buldukları güvenliğe rağmen, evlerini, ailelerini ve arkadaşlarını özlediler.
Zaher çocukluğunu geri kazanma şansı bulmuş olsa da milyonlarca Sudanlı çocuk hâlâ kendi çocukluklarını bekliyor.
Scarlett Barter ve Abdelrahman Abutaleb bu habere katkıda bulundu.
Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın.