Nobel Barış Ödülü alan tartışmalı isimler

Dünyanın en prestijli ödüllerinden biri olarak kabul edilen Nobel Barış Ödülü, İsveçli bilim insanı, iş insanı ve hayırsever Alfred Nobel'in oluşturduğu altı ödülden biri.

Kazananlar, Norveç Parlamentosu'nun seçtiği beş kişilik bir komite tarafından belirleniyor.

Ödülün bu yılki kazananı 9 Ekim Cuma günü TSİ 12'de Norveç Nobel Enstitüsü'nde duyurulacak.

Bazıları ödül verildiği dönemde, bazıları ise geriye dönüp bakıldığında tartışmalı hale gelen altı kazananı ve bir de listedeki dikkat çekici bir eksikliği derledik.

• Nobel Ödülleri'nin mimarı olan mucit Alfred Nobel kim, servetini nasıl kazandı?
• 2026 yılının Nobel Ödülleri: Kimler kazandı?

Barack Obama

Pek çok kişi 2009'da dönemin ABD Başkanı Barack Obama ödülü kazandığında şaşkınlığa uğramıştı. Buna Obama'nın kendisi de dahil.

Obama, 2020'de yayımladığı anılarında, haberi duyduğunda ilk verdiği tepkinin "Ne için?" olduğunu yazdı.

Yalnızca dokuz aydır görevde olan bir kişiye ödül verilmesini erken bulanlar çoktu.

Hatta ödül için aday gösterme süresi, Obama'nın göreve başlamasından yalnızca 12 gün sonra bitmişti.

• Başından vurulmuş bulunan Afyon Vali Yardımcısı hayatını kaybetti
• Maltepe'de çöken binada beş kişi hayatını kaybetti
• Fon iddiaları: İki gazeteci ifadeye çağrıldı; iki gazeteci için de gözaltı kararı verildi
• Christa Pike yeniden idamla karşı karşıya kalabilir mi?

Haberin sonu

2015'te BBC'ye konuşan Nobel Enstitüsü'nün eski direktörü Geir Lundestad, ödülü veren komitenin sonradan bu karardan pişman olduğunu ima etmişti.

Obama'nın görev yaptığı iki dönemde ABD askerleri Afganistan, Irak ve Suriye'de çatışmalara müdahil oldu.

Yaser Arafat

Filistin lideri Yaser Arafat, İsrail Başbakanı İzak Rabin ve İsrail Dışişleri Bakanı Şimon Peres 1994'te Oslo Barış Anlaşması'nı imzalamaları nedeniyle ödüle layık görüldü.

O dönemde bu anlaşmanın İsrail-Filistin sorununu çözeceği umuluyordu.

Geçmişte silahlı mücadele vermiş birinin bu ödülü alması hem İsrail'de hem de dünyada tartışmalara neden oldu.

Arafat'ın adaylığı bile Nobel Komitesi'nde ayrılığa yol açtı.

Komitenin üyelerinden Norveçli siyasetçi Kare Kristiansen protesto için komiteden ayrıldı.

Aung San Suu Kyi

Myanmarlı politikacı Aung San Suu Kyi, askeri cunta yönetimine karşı verdiği barışçıl mücadele ile 1991'de bu ödülü kazanmıştı.

Fakat 20 yıl sonra, Birleşmiş Milletler tarafından soykırım olarak nitelenen Arakanlı Müslümanlara karşı işlenen insan hakları ihlalleri ve katliamlara sessiz kalması nedeniyle ciddi bir şekilde eleştirildi.

Ödülünün geri alınması için çağrılar yapılsa da, Nobel Ödülleri'nin kuralları böyle bir şeye izin vermiyor.

Abiy Ahmed

Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed, komşusu Eritre ile yıllardır süren sınır sorununun çözümünde üstlendiği rol nedeniyle ödülü kazandı.

Fakat birkaç ay sonra bu karar sorgulanmaya başlandı.

Uluslararası toplum Ahmed'in, ülkenin kuzeyindeki Tigray bölgesine asker göndermesini eleştirdi.

Çatışmalarda binlerce kişi öldü.

Birleşmiş Milletler durumu "içler acısı bir felaket" olarak niteledi.

Wangari Maathai

Kenyalı aktivist 2004'te bu ödülü kazanan ilk Afrikalı kadın oldu.

Maathai, ödülü "Sürdürülebilir kalkınmaya, demokrasiye ve barışa katkıları" nedeniyle kazandı.

Fakat sonraki yıllarda HIV ve AIDS hakkındaki açıklamaları çokça eleştirildi.

Maathai HIV'in siyahları öldürmek için yaratılmış bir biyolojik silah olduğunu öne sürüyordu.

Bu iddiayı destekleyen tek bir bilimsel kanıt yok.

Henry Kissinger

1973'te dönemin ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger ödülü kazandı.

Kamboçya'da gizli bombardımanlar ve Güney Amerika'daki ölüm saçan askeri rejimlere destek vermek gibi ABD dış politikasının en eleştirilen hamlelerinden bazılarında rol oynamış bu isme ödül verilmesi, epey eleştiri topladı.

Kissinger ödüle, Vietnam Savaşı'nda ateşkes anlaşmasının imzalanmasındaki rolü nedeniyle Kuzey Vietnamlı lider Le Duc Tho ile birlikte layık görülmüştü.

Vietnamlı lider ödülü reddederken, Nobel Ödül Komitesi'nden iki kişi de Kissinger'a ödül verilmesini protesto için istifa etti.

Amerikan New York Times gazetesi ise ödüle Nobel Savaş Ödülü adını verdi.

Ödüle layık görülmeyen Gandhi

Bazen de Nobel Barış Ödülü'nün verilmediği kişiler dikkat çeker.

Bu alanda en dikkat çeken isim, muhtemelen Mahatma Gandhi.

Birden fazla kere aday gösterilse de, 20. yüzyıldaki pasifist hareketin simgesi olan Hint siyasetçi ödülü hiçbir zaman kazanamadı.

2006'da Barış Ödülü'nü veren komitenin başında bulunan Norveçli tarihçi Geir Lundestad, Gandhi'nin listedeki en büyük eksiklik olduğunu söylemişti.