Almanya'nın, Avrupa Birliği'nin (AB) 2028-2034 bütçesine ilişkin uzlaşmayı bütün üyelerin Ukrayna'nın finansmanına katılmasına bağlayan yaklaşımı, Birlik içinde itirazlarla karşılaştı. Bazı ülkeler mali yükün paylaşılması talebini desteklerken bazıları iki konunun birbirine bağlanmasına karşı çıkıyor.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, AB Konseyi Başkanı Antonio Costa'ya gönderdiği mektupta, tüm üyelerin Ukrayna'nın 2027'deki finansman açığının kapatılmasına adil biçimde katkıda bulunmasını mali görüşmelerin temel şartlarından biri olarak ortaya koydu. Merz ayrıca 2028'den itibaren uzun vadeli mali destek sağlanmasını ve mevcut kredilerin faiz yükünü de kapsayan düzenlemeye bütün üyelerin destek vermesini istedi.
“ALMANYA BAŞBAKANI İLE AYNI VETO HAKKINA SAHİBİZ”
Slovakya Başbakanı Robert Fico, 10 Kasım'da Bratislava'da Merz'in yaklaşımını “şantaj” olarak nitelendirdi. Fico, “Almanya Başbakanı ile aynı veto hakkına sahibiz.” dedi ve ülkesinin Ukrayna'ya yönelik yeni krediye katılmayacağını belirtti.
Çekya Başbakanı Andrej Babis de Costa'ya gönderdiği mektupta, AB bütçesinin kabulü için Ukrayna'nın gelecekteki finansmanına ilişkin anlaşmanın koşul olamayacağını savundu. Babis, Birliğin kendi uzun vadeli önceliklerini belirleme ve finanse etme imkanını koruması gerektiğini vurguladı.
Macaristan Başbakanı Peter Magyar, 10 Kasım'da Berlin'de Merz ile düzenlediği ortak basın toplantısında iki konunun ilişkilendirilmesine karşı çıktı. Ülkesinin bütçe açığı nedeniyle yeni ortak borçlanmaya katılamayacağını söyleyen Magyar, AB bütçesi görüşmelerini ise sürdüreceklerini belirtti.
YARDIMA DESTEK VERENLERİN DE ÇEKİNCESİ VAR
Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev, 13 Kasım'da Dublin'de ülkesinin mevcut mali koşullarda yeni finansman sağlayamayacağını, ancak diğer ülkelerin yardım kararlarını engellemeyeceğini söyledi. Radev, insani yardım, elektrik tedariki ve sağlık hizmetlerine kaynak sağlayacak mekanizmaları görüşmeye hazır olduklarını da belirtti.
Dublin'de konuşan Slovenya Başbakanı Janez Jansa, Ukrayna'ya yardımın sürmesini desteklediklerini ancak bunun AB bütçesinin kabulüne bağlanmasına karşı olduklarını açıkladı. Jansa, ek koşulların yıl sonuna kadar uzlaşmaya varılmasını zorlaştırabileceği uyarısında bulundu.
İrlanda Başbakanı Micheal Martin, Ukrayna'ya önemli katkı sağlayan ülkelerin mali yükü paylaşma talebini anladığını belirtmekle birlikte iki konunun ilişkilendirilmesine ilişkin çekincelerini dile getirdi. Polonya Dışişleri Bakanlığında Avrupa işlerinden sorumlu Bakan Yardımcısı Ignacy Niemczycki de iki konunun birlikte ele alınmasının uzlaşmayı zorlaştırabileceğini söyledi.
Merz'in mali yükün paylaşılmasına yönelik yaklaşımına ise Avusturya, İsveç, Estonya, Letonya ve Lüksemburg destek verdi.
KOMİSYONDAN 45 MİLYAR AVROYA KADAR KREDİ TEKLİFİ
Tartışmalar sürerken AB Komisyonu, 18 Kasım'da Ukrayna'ya 2027 için 45 milyar avroya kadar ek kredi verilmesini teklif etti. Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen, aynı gün 27 üyenin de teklife destek vereceğine inandığını söyledi. Askeri yardıma çekincesi olan ülkelerin katkılarının paketin sivil bölümüne yönlendirilebileceğini belirtti.
Birliğin 27 üyesi, Şubat 2024'te Ukrayna için 50 milyar avroluk destek üzerinde uzlaşmıştı. Ancak Aralık 2025'te kararlaştırılan 90 milyar avroluk krediye Çekya, Macaristan ve Slovakya katılmamıştı.
AB liderleri 26-27 Kasım'da Brüksel'de bir araya gelecek. Costa, Ukrayna'nın finansman ihtiyaçlarının toplantıda Komisyonun önerileri temelinde ele alınacağını söyledi.
“ASIL RİSK TEK BİR VETO DEĞİL”
Viyana merkezli Tuna Bölgesi ve Orta Avrupa Enstitüsü (IDM) Direktörü Sebastian Schaffer, yazılı değerlendirmesinde Ukrayna'nın öngörülebilir finansmana ihtiyaç duyduğunu, ancak Almanya'nın şartının müzakereleri zorlaştırabileceğini belirtti. Schaffer, AB bütçesine en fazla net katkıyı sağlayan ülke olarak Berlin'in baskı imkanına sahip olduğunu, bu yaklaşımın bazı hükümetlerin iç siyasette kullandığı “Berlin'den baskı” söylemini beslediğini kaydetti.
Slovakya, Çekya ve Macaristan'ın tutumlarını yeni bir ortak siyasi çizgiden çok çıkarların örtüşmesi olarak değerlendiren Schaffer, bu ülkelerin AB bütçesinden net yararlanmalarının ve uyum fonlarını koruma yönündeki ortak çıkarlarının onları yakınlaştırdığını söyledi.
Schaffer'e göre en olası sonuç, yeni Ukrayna kredisinin AB bütçesinden ayrı ele alınmasını sağlayacak bir uzlaşma. Önceki 90 milyar avroluk kredide bu ülkelere muafiyet tanındığını hatırlatan Schaffer, benzer çözümlerin Birliğin işleyişini sürdürürken Ukrayna'ya destekte farklı katılım düzeylerini kalıcılaştırabileceğini belirtti.
Müzakerelerin bazı üye ülkelerde seçimlerin yapılacağı 2027'ye sarkması halinde uzlaşmanın daha da güçleşebileceği uyarısında bulunan Schaffer, “Asıl risk tek bir veto değil, muafiyetlerin birikerek 2027 seçim takvimiyle birleşmesi.” dedi.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın.