Bu alana reklam verebilirsiniz Sol kule (geniş ekran) · 160×600 px
(326) 214 86 49
Reklam
21 Kasım 2026, Cumartesi
Reklam
Vefat Edenler
Reklam
Dünya (Ulusal)

Maymunlarla dolu ormana 2 kartal bıraktılar, 7 ay sonra bambaşka bir şey oldu

1999 yılında maymunlarla dolu bir adaya bırakılan 2 kartal, avladıkları hayvanlardan çok daha büyük bir etki yarattı. Ka...

3 dk okuma 0
Maymunlarla dolu ormana 2 kartal bıraktılar, 7 ay sonra bambaşka bir şey oldu

Panama Kanalı'nın ortasındaki küçük bir adaya bırakılan 2 harpi kartalı, ormanın yıllardır görmediği bir avcıyı yeniden doğaya kazandırsa da bilim insanları beklemedikleri bir sonuçla karşılaştı.

Kartalların avladığı hayvanların sayısı sınırlı kalırken, adadaki maymunlar gökyüzünden gelebilecek saldırılara karşı sürekli tetikte yaşamaya başladı. Üstelik kartallar adadan ayrıldıktan aylar sonra bile bu korku devam etti.

Bu alana reklam verebilirsiniz Haber – metin içi · 640×320 px
(326) 214 86 49

Yarım asır sonra yeniden ortaya çıktılar

Panama Kanalı'nın inşası sırasında 1913 yılında oluşturulan Gatun Gölü'nün suları yükselince, eski tepelerin su üzerinde kalan bölümleri adalara dönüştü. Bunların en büyüğü olan Barro Colorado Adası, zamanla önemli bir tropikal orman araştırma merkezine dönüştü.

Adanın küçük olması, jaguar ve puma gibi büyük yırtıcıların bölgede yaşamasını zorlaştırdı. Adada kaydedilen son harpi kartalı da 1950 yılında görüldü. Böylece ağaçların üst katmanlarında yaşayan maymunlar ve tembel hayvanlar, gökyüzünden gelebilecek büyük bir avcı tehdidinden uzak kaldı.

Nesli tehlike altındaki harpi kartallarını yeniden doğaya kazandırmak isteyen Peregrine Fund adlı kuruluş, 1999 yılında iki genç kartalı adaya bıraktı. Kuşların hareketlerini takip etmek için üzerlerine radyo vericileri yerleştirildi. Biyolog Janine Touchton ve ekibi, 14 ay boyunca kartalların avlanma alışkanlıklarını izledi.

Dişi kartal özellikle maymunları hedef aldı

Erkek kartal, adaya bırakıldıktan sonraki ilk 89 günde dokuz farklı türe ait 25 hayvan yakaladı. Avlarının yaklaşık yarısını tembel hayvanlar oluşturuyordu. Kartal, avını yakalamak için bazen saatlerce bekliyor, ağaç dallarında baş aşağı sarkan tembel hayvanlara havada ters dönerek saldırıyordu.

Ancak ekibe daha sonra katılan dişi kartalın avlanma alışkanlıkları farklıydı. Yaklaşık 8 kilogram ağırlığındaki kuş, yakaladığı hayvanların önemli bölümünü primatlardan seçiyordu. Bu avların yüzde 80'ini ise uluyan maymunlar oluşturuyordu.

Araştırmacılar, dişi kartalın hava koşullarına göre avını değiştirdiğini de fark etti. Güneşli günlerde ağaçların üst dallarına çıkarak ısınan tembel hayvanları, bulutlu ve yağışlı günlerde ise sesleri sayesinde yerini belirlediği maymunları avlıyordu.

Maymunlar ortak savunma geliştirdi

Araştırma boyunca iki kartalın maymunlara yönelik 30 saldırısı gözlemlendi. Bunların yalnızca yedisi başarılı oldu. Uluyan maymunlar kartalı fark ettiklerinde alarm sesleri çıkarıyor, ağaç gövdelerine doğru kaçıyordu. Yetişkin erkekler ise bazen doğrudan kartalın üzerine yürüyerek onu uzaklaştırmaya çalışıyordu.

Bilim insanları, maymunların kartal sesine verdiği tepkiyi ölçmek için ormanda hoparlörlerle deney yaptı. Harpi kartalının sesi çalındığında adadaki maymunlar başlarını yukarı kaldırıyor, dalları tarıyor ve ses kesildikten sonra bile çevrelerini kontrol etmeyi sürdürüyordu.

Kartalların uzun yıllardır görülmediği anakaradaki maymunlar ise aynı sese yalnızca kısa süreli merak gösteriyordu.

Bu sonuç, adadaki maymunların harpi kartalını özel bir tehdit olarak tanıdığını ortaya koydu. Dişiler yavrularını alarak sık yaprakların arasına saklanırken erkekler çevreye dağılarak gözetleme yapıyordu. Birlikte hareket eden gruplara kartalların saldırma olasılığı da azalıyordu.

Kartallar gitti ama korku devam etti

Araştırmanın en dikkat çekici sonucu, kartalların adadan ayrılmasından sonra ortaya çıktı.

Bilim insanları, son kartalın gitmesinden en az yedi ay sonra aynı ses deneyini tekrarladı. Maymunlar yine başlarını gökyüzüne kaldırarak olası tehlikeyi aramaya başladı.

Yani hayatlarında hiç harpi kartalı görmemiş olan hayvanlar, artık bu yırtıcıyı tanıyor ve ona karşı savunma geliştiriyordu.

Ekolojide bu durum, 'korku manzarası' olarak adlandırılıyor. Bir avcının etkisi yalnızca yakaladığı hayvanlarla sınırlı kalmıyor; avlarının beslenme, dinlenme ve hareket etme alışkanlıklarını da değiştiriyor.

Araştırmacıların hesaplamalarına göre iki kartalın adadaki potansiyel avların yalnızca yüzde 1,4'ünü bir yılda yakalaması bekleniyordu. Yetişkin maymunlar üzerindeki yıllık kaybın ise yüzde 2'nin altında kalacağı tahmin ediliyordu.

Buna rağmen kartalların varlığı, adadaki maymunların yaşam biçimini değiştirmeye yetti. Araştırma sırasında toplam 71 avlanma vakası kaydedilirken, kuşların yarattığı korku adadan ayrılmalarından sonra da sürdü.

Bilim insanlarının vardığı sonuç oldukça çarpıcıydı: Bir yırtıcının doğadaki gücü yalnızca kaç hayvan avladığıyla ölçülemiyor. Bazen iki avcının varlığı bile koca bir ekosistemin davranışlarını değiştirebiliyor.

Kaynak: Sözcü – haberin aslı
Bu haberi paylaşın
Bu alana reklam verebilirsiniz Haber – metin sonu · 728×90 px

Yorumlar (0)

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın.

İlgili Haberler