Körüklü Efe çizmesinin son ustası

İzmir'de Efelerin mirası körüklü çizme geleneğini 65 yıldır yaşatan son usta, mesleğini devredecek çırak bulamıyor. 65 YILLIK ZANAATINI DEVREDECEK ÇIRAK BULAMIYOR Kuvayı Milliye kahramanı Efeler ile Yörük Türkmenlerinin kültürel mirası olan körüklü çizme geleneğini yaşatan 76 yaşındaki Hasan Hüseyin Öter, 65 yıldır deriye şekil veriyor. Dünyada akordeon çapraz körük tekniğiyle çizme üreten son usta olduğu belirtilen Öter, mesleğini devredecek bir çırak bulamamaktan üzüntü duyarken, yaptığı çizmelerden birinin Cumhurbaşkanlığı Müzesi'nde sergilenmesinin gururunu yaşıyor.

İzmir'in Tire ilçesine bağlı kırsal Karateke Mahallesi'nde yaşayan Hasan Hüseyin Öter, 1961 yılında başladığı çizmecilik mesleğini yarım asrı aşkın süredir sürdürüyor. Geleneksel Türk el sanatlarının önemli örneklerinden körüklü çizmeyi kendine özgü tekniklerle üreten Öter, yapımı büyük ustalık gerektiren akordeon çapraz körük modelini dünyada uygulayan tek usta olarak gösteriliyor. Öter, yıllardır ürettiği çizmelerle Efeler ve Yörük Türkmenlerinin kültürel mirasını yaşatmaya çalışıyor.

SOĞUK HAVADA SICAK MANGALL BAŞLAYAN 65 YILLIK SERÜVEN Mesleğe başlama hikayesini anlatan Hasan Hüseyin Öter, ayakkabıcılık serüveninin nasıl başladığına ilişkin, "1961 yılında babam beni potin yapan bir ustanın yanına götürdü. İçeri girdik, dışarısı buz gibi soğuk, içeride ise sıcacık bir mangal yanıyordu. Babama 'Ben burada çırak olurum' dedim.

Ustam da babama 'Bu oğlanın hevesi var, kalsın' dedi. 1969’a kadar 8 yıl ustanın yanında piştikten sonra askerliğimi yaptım. 1970’te kendi dükkanımı açtım.

O dönem Ahilik geleneği vardı; dükkan açacak genci ustalar topluca imtihandan geçirir, icazet verirse 'olur' diploması verirlerdi" dedi. EFE ADIMLARININ "GIRÇ GIRÇ" SESİ Körüklü çizmenin tarihte 34 farklı çeşidi bulunduğunu belirten Öter, günümüzdeki akordeon körük modelini 1950 yılında ustası Elvan Kahya'nın icat ettiğini ifade etti. Hakiki körüklü çizmenin en büyük özelliğinin yürürken çıkardığı ses olduğunu vurgulayan Öter, "Kaliteli deri katmanlarının ve özel körük kıvrımlarının her adımda birbiriyle teması sonucu oluşan bu ses, giyene ayrı bir heybet, asaletin ve varlığın simgesi olan tok bir duruş kazandırır" dedi.

Diğer yörelerde ahşap bloklar üzerinde kalıplarla taklit körükler yapıldığını ve zamanla şeklinin bozulduğunu aktaran Öter, kendi tekniğinde derinin kendi formuyla işlenerek hem sesini hem de şeklini ömür boyu koruduğunu dile getirdi. BENDEN SONRA BU TEKNİĞİ SÜRDÜRECEK USTA KALMADI Geçmişte zenginlik ve asaletin sembolü olan çizmeler, günümüzde Antalya, İstanbul ve Ege bölgelerinde düzenlenen Yörük-Türkmen şenliklerinde özel sipariş üzerine üretiliyor. Dana ve keçi derisini hassasiyetle işleyen Öter, zanaatın geleceğine ilişkin ise şunları kaydetti: "Bu iş sadece parayla yapılmaz, çizme yapmayı yürekten sevmek gerekir.

Ne yazık ki benden sonra bu tekniği sürdürecek, arkamdan gelecek bir usta kalmadı. Ancak emeğimin en tepe noktada değer görmesi benim en büyük tesellim; ürettiğim çizmelerden biri Sayın Cumhurbaşkanımızın müzesine kaldırıldı. Bu sanat ölse de eserimiz tarihteki yerini aldı."