İsrail'de koalisyon görüşmeleri: Gadi Eisenkot'tan 'önemli ilerlemeler kaydettik' açıklaması

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

İsrail'de 27 Ekim Salı günü yapılan parlamento seçimleri sonrası, muhalefet partileri olası bir koalisyon noktasında ilerleme kaydedildiğini duyurdu.

6 Kasım günü konuşan muhalefet lideri Gadi Eisenkot, X paylaşımında, "perde arkasında pek çok şey yaşanıyor" ifadelerini kullandı.

Eisenkot, "Önemli ilerlemeler kaydettik ve bazı engelleri aştık; tüm bunlar sessizce ve mütevazı bir şekilde gerçekleşti" dedi.

Eisenkot, Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un, 8 Kasım Pazar günü hükümeti kurma görevini kendisine vermesini beklediğini ifade etti.

İsrail'in en uzun süre görev yapan başbakanı Netanyahu da, muhalefet lideri Gadi Eisenkot da 27 Ekim seçimlerinde çoğunluğu sağlayamadı.

Muhalefet bloğunda yer alan solcu liderler Yair Golan da kaydedilen ilerlemeye dikkat çekerek, "Seçim sonuçlarının belli olduğu Çarşamba sabahına kıyasla şu an daha iyimserim" ifadelerini kullandı.

Eisenkot'un Netanyahu'nun aşırı sağcı hükümetine duyulan öfke nedeniyle parlamentodaki sandalye sayılarını önemli ölçüde artan İsrailli Araplar'ı da olası bir koalisyona dahil edebilir.

• Afyon'da 8 kişiyi öldüren saldırganın ifadesi ortaya çıktı
• Erdoğan'dan fon açıklaması: 'Hiç ummadığınız insanlar bu işlerin içerisine girmişler'
• Talabani'nin partisi Kuzey Irak'ta hükümetten çekildi
• Türkiye ve AB'den vize mesajları: Ankara muafiyet, Brüksel uyum istiyor

Haberin sonu

Ancak İsrailli Araplarla olası bir ittifak, muhalefetin önemli ismi Avigdor Liberman'ın sert muhalefetiyle karşılaşıyor.

Liberman 6 Kasım'da yaptığı açıklamada, İsrailli Araplarla koalisyonu konusuna bir kez daha kapıyı kapattı.

Liberman, sert şekilde eleştirdiği Netanyahu ile Filistinliler konusunda benzer şahin görüşleri paylaşıyor.

Buna karşılık, Liberman, ultra-Ortodoks Yahudilerin zorunlu askerlik hizmetinden muaf tutulmalarına son verme vaadiyle seçime girmiş olmasına rağmen, bu grupları temsil eden partilerle görüşmeye kapıyı kapatmadı.

• Türkiye'den 'İsrail seçimlerine müdahale ettiği' iddialarına yalanlama
• İsrail'de Arap partileri hükümetin kurulmasında kilit rol oynayabilir

Liberman, artık "her şeyi elde etmeye çalışmanın, hiçbir şey elde edememe riski taşıdığını" anlama zamanının geldiğini ifade etti.

Liberman, "Bu durum bana acı veriyor; pek çok başka insana da acı verdiğini biliyorum. Ancak bugün karşı karşıya olduğumuz tüm zorluklar göz önüne alındığında, İsrail Devleti'nin ve Yahudi halkının ulusal çıkarları, diğer tüm mülahazaların üzerinde tutulmalıdır" dedi.

Ultra-Ortodoks Yahudilerin askerlik hizmetinden muaf tutulması, diğer İsrailliler arasında yaygın bir hoşnutsuzluk sebebi.

İsrail'in yürüttüğü farklı savaşlarda, yedek askerler defalarca cepheye çağrılıp görev yapmak zorunda kalıyor.

Kişisel yaşamında seküler biri olan Netanyahu, uzun süredir Ultra-Ortodoks Yahudilerin siyasi temsiliyetiyle siyasi işbirliği yapıyor.

Ultra Ortodoks'ların askerlik konusu

Nüfusun yaklaşık yüzde 14'ünü oluşturan ve İsrail ortalamasından çok daha yüksek bir doğum oranına sahip olan bu kesimin, çocuklarını ordu yerine dini okullara göndermesine göz yumuluyor.

Ancak Netanyahu, bugüne kadar bu gruplar için askerlik muafiyetini yasal güvence altına almaktan kaçındı.

Bu durum, koalisyon hükümetinde yer alan iki ana Ultra-Ortodoks partisini kızdırdı.

Söz konusu partiler hükümetten ayrılsalar da Netanyahu'yu iktidardan düşürecek bir hamle de yapmadı.

Bu ğartilerden biri olan Tevrat Yahudiliği İttifakı, Perşembe günü Cumhurbaşkanı Herzog ile yapılan istişareler sırasında Netanyahu'nun yeni hükümeti kurması yönünde bir tavsiyede bulunmayı reddetti. Ancak parti muhalefetteki Eisenkot'a da destek açıklamadı.

Partiden milletvekili Yaakov Asher, Liberman'ın askerlik konusundaki tutum değişikliğini memnuniyetle karşıladıklarını belirtti.

Partilerindeki hahamların, olası bir siyasi ittifak teklifini değerlendireceklerini ifade etti.

Asher, "Tüm siyasi aktörlerin zorunlu askerlik konusunda esneklik göstermeye başladığını öğrenmek umut verici" dedi.

Asher'in partisi ve diğer Ultra-Ortodoks siyasi oluşum Şas, toplamda 13 sandalyeye sahip. Bu sayı Eisenkot'u iktidara taşımak için yeterli.

Liberman, seçim kampanyası sırasında "askerlikten kaçanlara" karşı sert önlemler alacağına dair söz veren afişler hazırlatmıştı.

Bu yılın başlarında yaptığı bir konuşmada ise, Ultra-Ortodoks Yahudilerin taleplerini "Yahudi karşıtlığı" olarak nitelendirmişti.

Liberman'ın liderliğindeki Evimiz İsrail partisi, yedi sandalye kazanarak ana muhalefet bloğunu oluşturan beş parti arasında en az sandalyeye sahip olan taraf oldu.

Eski başbakanlardan Naftali Bennett de seçim kampanyasında askerlik muafiyetini kaldırma vaatlerine büyük ağırlık vermişti. Bennett, Liberman'ın ani fikir değişikliği konusunda ise henüz bir açıklama yapmadı.

Eisenkot'tan Netanyahu'ya tepki

Eisenkot, 6 Kasım'da yaptığı açıklamada "herkes için zorunlu askerlik hizmeti" ilkesine bağlı kaldığını, ancak bunun sivil hizmet şeklinde de olabileceğini belirterek, ultra-Ortodoks Yahudilerin topluma entegre edilmesi için bir yol önerdi.

Siyasi partilere, "şimdi ya da daha sonraki bir aşamada" kendisine katılmaları çağrısında bulunan Eisenkot, başlangıçta hükümete dahil olmayan milletvekillerinin dışarıdan destek vereceği bir azınlık hükümeti kurabileceği sinyalini verdi.

Değişimin aciliyetine vurgu yapan Eisenkot, Netanyahu'nun, ABD Başkanı Donald Trump ile birlikte yakında İran'a karşı savaşı yeniden başlatabileceğine dair spekülasyonlara da üstü kapalı bir göndermede bulundu.

Eisenkot, "Mevcut hükümet, İsrail demokrasisinin varlığına yönelik temel bir tehdit oluşturuyor. Bu bir abartı değil. Tüm bunlar, savaş cephelerinin açık kaldığı ve siyasi ya da kişisel heveslere göre şekillendiği bir dönemde yaşanıyor" ifadelerini kullandı.