İşe iade davasında süreye dikkat!

İŞE İADE DAVASI EN GEÇ KAÇ GÜN İÇİNDE AÇILMALIDIR?

Yabancı menşeli bir şirkette yaklaşık 6 yıl önce çalışmaya başladım. Şirket yöneticisi, yurt dışı merkezin beni işten çıkarma kararı aldığını söyledi. Belki iki ay sonra yurt dışındaki şirket merkezinin fikir değiştirebileceğini ama şimdi işten çıkış tebligatını imzalamamı istedi. O tarih geldiğinde belki de yırtıp atacaklarını söyledi. İnsan kaynaklarınca 56 gün ihbar süresi verilerek 8 Temmuz 2026 tarihinde fesih bildirimi yapıldı.

Tebligatı imzalamadan önce avukata başvurdum. Avukat, "Aydın bey, iş sözleşmeniz hala devam ediyor, 56 gün ihbarınız hesaplanmış, 2 Eylül’de bitecek. Dolayısıyla işe iade davası açmak için bu tarihi zaten beklememiz gerekir, siz altına yine de "Tüm alacak ve dava haklarım saklı kalmak kaydıyla elden tebliğ aldım" yazıp, imzalayın” dedi. Avukata danışmanlık ücretini ödedikten sonra ayrılıp, tavsiye ettiği şekilde şerh düşerek tebligatı imzaladım.

İhbar sürecinde günlük 2 saat iş arama iznimi kullanmadan çalıştım. Ayrıca on günlük yıllık iznimi kullanırken de çalıştırıldım.

Süre bitiminde tebligat yırtılıp atılmadı ve ben işten çıkartıldım. Danıştığım avukatı aradım, yurt dışında olduğunu, mağdur olmamak için başka bir avukatla görüşmemi istedi. Gittiğim ikinci avukat işe iade davası açmak için önce arabulucuya gideceğimizi, orada uzlaşma olmazsa dava açacağımızı söyledi.

Arabulucu toplantısının yapıldığını e-Devlet’ten öğrendim. Uzlaşma sağlanamadığı yazıyordu. Dava açacağımızın kesinleştiğini düşünerek aradım. Avukat, “Aydın Bey, bir detayı gözden kaçırmışız, dava açamıyormuşuz. İşe iade davasında 30 gün şartı 8 Temmuz’dan itibaren başlıyormuş” dedi.

Manisa’ya İstanbul’dan gelirken ev eşyalarımız zarar görmüştü. Davadan kazanacağım parayla onları değiştirebileceğimi ümit ederken avukat dava açamayacağımızı söyledi. Avukatlarım dolayısıyla hakkımı arayamadığım için mağdur oldum. (Aydın E.)

Öncelikle işe iade davasını kimlerin açabileceğine açıklık getirelim. İşten çıkartılan herkes işe iade davası açamaz. İş Kanunu’na göre, işe iade davası açabilmek için iş akdinin feshedildiği tarihte iş yerinde 30 veya daha fazla işçi çalıştırılması ve işçinin en az 6 ay çalışmış olması gerekir. Bu koşulları sağlayan işçi işten çıkartıldığında işe iade davası açabilir. Bunun dışındaki işçilerin işe iade davası açma hakkı bulunmamaktadır.

İşe iade davası açabilmenin şartı, dava açmadan önce arabulucuya gitmektir. Bir ay içinde arabulucuya başvuru yapmak şarttır ancak anlaşmak şart değildir. Arabulucuda anlaşmaya varılamaması halinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesine işe iade davası açılabilir.

Sizin başınıza gelen husus maalesef çok sık yaşanmaktadır. Bu konuda daha önce muhtelif yazılarımda uyarıda bulundum. Arabulucuya başvurmak için iş akdinin sona erdiği tarihi bekleyenler, maalesef dava açma hakkını kaybediyorlar.

Kanunun konuyla ilgili 20’nci maddesine göre, işe iade davası açabilmek için iş akdinin fesih bildiriminin tebliğ edildiği tarihten itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvuru yapılmalıdır. Sizin iş akdinizin fesih bildirimi 8 Temmuz 2026 tarihinde yapıldığı için bir aylık süre bu tarihte başlamıştır.

Tabii kanunun bu hükmünün de tartışmaya açılması gerekir. Kanun bu haliyle işçinin hak arama özgürlüğünü kısıtlıyor. İşçi bildirim süresi içinde iş yerinde çalışmaya devam ederken işveren karşısında eli güçsüzdür. Arabulucu için bir aylık sürenin feshin tebliğ tarihi yerine iş akdinin sona erdiği tarihten başlaması halinde işçi hakkını daha rahat arayabilecektir.

ASKERLİK BORÇLANMASI MEMURUN SİGORTA BAŞLANGICINI ÖNE ÇEKER Mİ?

03.07.2000 tarihinde memuriyete başladım. Askerliğimi 1996 yılında 18 ay yaptım. Askerlik borçlanması için 540 gün prim ödedim. Defalarca başvurduğum halde SGK sigorta başlangıcını geri çekmiyor. (Erdal N.)

Askerliğini ilk defa sigortalı çalışmaya başlamadan önce yapanlar, askerlik borçlanması yapabiliyorlar. SSK ve BAĞ-KUR’lular ile ilk defa 5510 Sayılı Kanuna tabi çalışmaya başlayan 4/a, 4/b ve 4/c’liler sigortalı çalışmaya başlamadan önce askerlik borçlanması yaptıklarında sigorta başlangıç tarihleri, borçlanma primi ödedikleri süre kadar geri çekiliyor. Ancak, 5434 Sayılı Emekli Sandığı Kanunu’na tabi memurlar bu haktan yararlanamıyorlar.

Bu konuda daha önce Ombudsman tarafından verilmiş tavsiye kararları bulunuyor. Fakat Sosyal Güvenlik Kurumu kararları uygulamıyor. Gerekçe olarak da diğer kanunlarda açık hüküm bulunmasına karşın 5434 Sayılı Kanun’da borçlanılan süre kadar sigorta başlangıcının öne çekileceğine dair bir hüküm bulunmamasını gösteriyor.

Bürokratlar, ikincil mevzuatla böyle bir hak verilmesinin doğru olmadığını savunuyorlar. 5434’e tabi memurların memuriyete başlamadan önceki askerlik sürelerini borçlanmaları halinde sigorta başlangıcının öne çekilebilmesi için kanun değişikliği yapılması gerekiyor.

PRİM GÜNÜ EKSİK KİŞİ BAĞ-KUR’DAN NASIL EMEKLİ OLABİLİR?

Babamın BAĞ-KUR’da 4800 günü var. Sigorta başlangıcı 28 /11 /1989. Doğum tarihi 23 / 09 /1968. En uygun emeklilik şartları nedir? (Sibel Ç.)

Babanız, ilk defa sigortalı çalışmaya başlama tarihine göre normal emeklilikte 9000 güne tabi. Bu süreyi tamamlaması zor görünüyor.

Ancak, prim gününü 5400’e tamamlayabilirse 58 yaşında emekli olabilir. Yaşı doldurmuş bulunuyor. Prim gününü 5400’e tamamladığı tarihte emeklilik dilekçesi verebilir.

Eksik günleri tamamlamak için, hakkı varsa öncelikle askerlik borçlanması yapmalı. Askerlik borçlanması hakkı yoksa veya borçlanmaya rağmen eksik süre kalmış ise isteğe bağlı sigorta ile tamamlayabilir. İsteğe bağlı sigorta primi 2026 yılı için aylık 10.900 TL’dir.