İklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkileri hızlanıyor

Paris Anlaşması'nın yürürlüğe girmesinden bu yana geçen on yılın ardından, Sağlık ve İklim Değişikliği Üzerine 2026 Lancet Countdown Raporu, iklimle bağlantılı pek çok sağlık zararının küresel müdahaleden daha hızlı büyüdüğünü bildiriyor. University College London (UCL) liderliğinde araştırmacı ve kurumlardan oluşan uluslararası bir iş birliğiyle hazırlanan ve DSÖ (Dünya Sağlık Örgütü) ile stratejik ortaklık içinde geliştirilen rapor, iklim değişikliği ve sağlık arasındaki bağı kuran 54 gösterge üzerinden küresel eğilimleri takip ediyor.

ISIYA BAĞLI ÖLÜMLER BİR ÖNCEKİ YILA GÖRE YÜZDE 36 ARTTI

Rapora göre, Paris Anlaşması'nı takip eden yıllarda yıllık ortalama ısıya bağlı ölümler, bir önceki 10 yıla kıyasla yaklaşık yüzde 36 arttı.

Yalnızca 2023 yılında aşırı sıcaklar küresel ölçekte rekor düzeyde 710 bin ölümle ilişkilendirildi ve bu yükün yüzde 70'inden fazlasının insan kaynaklı iklim değişikliğine bağlı olduğu belirtildi. Rapor ayrıca kötüleşen kuraklık koşullarına, hidrolojik aşırılıklara maruz kalma oranının artmasına ve sıcaklığa maruz kalmayla bağlantılı ciddi ekonomik kayıplara dikkat çekiyor.

Aynı zamanda rapor önemli gelişmelere de işaret ediyor. Küresel temiz enerji yatırımları 2025 yılında rekor kırarak 2,1 trilyon ABD dolarına ulaştı. Fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğini azaltan birçok ülkenin ise her yıl binlerce insanı erken ölümden koruduğu tahmin ediliyor. Rapor; ulusal sağlığa uyum planlarının benimsenmesi ve iklim odaklı erken uyarı sistemlerinin yaygınlaşması dahil olmak üzere, iklime dayanıklı sağlık sistemlerindeki ilerlemeleri de kaydediyor.

"İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ DÜNYANIN HER BÖLGESİNDE SAĞLIĞA ŞİMDİDEN ZARAR VERİYOR"

DSÖ İklim Değişikliği, Hava Kalitesi ve Enerji ve Sağlık Birimi Başkanı Dr. Diarmid Campbell-Lendrum, "İklim değişikliği dünyanın her bölgesinde sağlığa şimdiden zarar veriyor ve kanıtlar bu etkilerin birçoğunun hızlandığını gösteriyor" dedi.

Bu raporun iklim eyleminin bir sağlık müdahalesi olduğunu gösterdiğini kaydeden Campbell-Lendrum, "Daha temiz enerji, daha güçlü sağlık sistemleri ve erken uyarı sistemleri bugün hayat kurtarıyor. Ülkeler COP31'e hazırlanırken, sağlığı iklim politikalarının merkezine yerleştirmek toplumları korumaya, direnci artırmaya ve insanların sağlığı ile refahı için anında faydalar sağlamaya yardımcı olabilir" diye konuştu.

"RESMİ OLARAK KÜRESEL BİR SAĞLIK ACİL DURUMU OLARAK TANINMALI"

Raporun yazarları, iklim değişikliğinin resmi olarak küresel bir sağlık acil durumu olarak tanınması ve ele alınması, sağlık kaygılarının ise iklim azaltımı, uyum ve finansman kararlarının tamamına entegre edilmesi çağrısında bulunuyor. Öncelikler arasında sera gazı emisyonlarındaki azaltımların hızlandırılması, uyum süreçlerine verilen desteğin artırılması ve sağlık sisteminin direncini güçlendiren yatırımların genişletilmesi yer alıyor.

* 2026 raporu, 30'dan fazla ülkedeki 100'den fazla kurumdan 146 araştırmacının çalışmasını bir araya getiriyor. DSÖ, Lancet Countdown'ın stratejik bir ortağıdır ve iklim değişikliği ile sağlık konularında teknik liderlik sağlıyor.