Gazze'de ateşkesin birinci yılı: 'Her gün birileri öldürülüyor'

Geçtiğimiz ay günün erken saatlerde, Gazze'nin merkezindeki çadırında, beş çocuk annesi 31 yaşındaki Fida el-Toutah, kızının saçını tararken silah sesleri yükseldi.

Oğlu Ezz, konuşurken gözleri yaşararak, "Annem bize yere yatmamızı söyledi" diyor.

Kurşunlar yağarken annesine sıkıca tutunan küçük kardeşinin kanlı ellerini görünce Fida'nın vurulduğunu anladı.

Ezz "Annemiz çok iyi kalpli ve cömertti. Ne yanlış yapmıştı ki?" diyor.

Fida, 21 Eylül'de başına isabet eden kurşun sonucu hayatını kaybetti.

Gazze sağlık bakanlığının verilerine göre, geçen yıl 10 Ekim'de başlayan ateşkesin ardından İsrail saldırılarında hayatını kaybeden 1400'den fazla kişi arasında o da bulunuyor. Bu rakamlar BM tarafından güvenilir kabul ediliyor.

• Gazze'de geçen yaz: Fare istilasındaki kamplar ve iyileşmeyen yaralar
• Nobel Barış Ödülü, Gazze savaş suçları soruşturma komisyonu başkanı Navi Pillay'e verildi

Ateşkes anlaşmasıyla, Gazze'de tutulan 48 rehinenin tamamının serbest bırakılması karşılığında İsrail tarafından rehin tutulan binlerce Filistinli serbest bırakıldı ve 7 Ekim 2023'te Hamas saldırısıyla başlayan savaş sona erdi.

Ateşkes Gazze'de, İsrail'in geniş çaplı bombardımanının durması anlamına geliyordu. Bu da önemli ölçüde rahatlama sağladı ve bölgeye giren insani yardım ve tıbbi malzeme miktarı arttı.

• Trump, Rus dizeli anlaşmasını duyurdu, Zelenskiy 'Putin'e hediye' dedi
• Başından vurulmuş halde bulunan Afyon Vali Yardımcısı için cenaze töreni düzenlendi
• Ataşehir Belediyesi AKP'ye geçti
• Selçuksports: Tutuklanan Selçuk Yılmaz ifadesinde neler söyledi?

Haberin sonu

Ancak ateşkes sırasında bile İsrail, Gazze'ye neredeyse her gün saldırılar düzenlemeye devam etti. Gazze sağlık bakanlığı'na göre, sadece geçen hafta 30'dan fazla kişi öldürüldü.

İsrail, Hamas militanlarını hedef aldığını söylüyor ve Hamas'ı ateşkesi sürekli ihlal etmekle suçluyor.

Fida'nın kocası Ahed "Ateşkes tamamen yalan. Her gün silah sesleri duyuluyor. Her gün cinayet ve ölüm tehlikesi kol geziyor" diyor.

İsrail ordusu, BBC'nin Fida'nın öldürülmesiyle ilgili sorularına yanıt olarak, olayla ilgili herhangi bir kayıtlarının olmadığını belirtti.

Sağlık bakanlığı'na göre, Gazze'deki savaşın başlamasından bu yana üç yıldır İsrail saldırılarında hayatını kaybedenlerin toplam sayısı 74 bini aşmış durumda.

Fida'nın çadırının dışında, kardeşi İbrahim, İsrail ateşiyle oluştuğunu söylediği delikleri gösteriyor.

"Bu çadır sadece bir kumaş parçası. Düşünün ki buraya bir askeri araç indi ve kurşun yağdırdı" diyor.

"Ayrıca gökyüzünden, yukarıdan, dört pervaneli insansız hava araçlarından ateş açılıyordu ve bu ateş silahsız sivillere yöneltilmişti."

Fida, savaşın başlamasından bu yana İbrahim'in öldürülen dördüncü kardeşi. "Hayatta kalmak için Zeytun mahallemizi terk ettik ama ölüm peşimizden geliyor" diyor.

Aile yedi kez taşındı ama bir türlü güvenliğe ulaşamadı. Birleşmiş Milletler'e göre, Gazze'nin 2,1 milyonluk nüfusunun büyük çoğunluğu savaş nedeniyle defalarca yerinden edildi ve birçoğu çadır kentlerde ve güvensiz yapılarda yaşamaya zorlandı.

Fida'nın öldürüldüğü gün, 14 yaşındaki İsmail el-Bardawil de öldürüldü. Güney Gazze'deki Refah'ta bulunan el-Mawasi bölgesinde vuruldu.

Ailesi BBC'ye yaptığı açıklamada, kendisinin ve kardeşlerinin kıyıdan yaklaşık 20 metre uzaklıkta balık avlarken İsrail güçleri tarafından vurulduğunu söyledi. Sağlık bakanlığına göre, ateşkesin başlamasından bu yana öldürülen 300'den fazla çocuktan biri.

İsrail ordusu ise bu olayla ilgili herhangi bir bilgiye sahip olmadığını belirtti.

Geçtiğimiz yıl boyunca İsrail ordusu, Gazze'de Hamas ve diğer grupları hedef alan operasyonlarına dair videolar yayınladı. Ateşkesin başlamasından bu yana Gazze'de en az yedi İsrail askeri öldürüldü.

Fida ve İsmail'in her ikisi de, Gazze'de İsrail ordusunun işgal ettiği bölgeleri batıdaki Hamas'ın kontrolündeki bölgelerden ayıran ve "Sarı Hat" adı verilen bölgeye yakın yerlerde yaşıyorlardı.

Sınır hattının çevresindeki bölgeler, İsrail güçlerinin sık sık ateş açması nedeniyle en tehlikeli yerler olarak kabul ediliyor. Ancak yer darlığı nedeniyle hareket etme seçenekleri sınırlı.

Savaş başlamadan önce bile bu bölge yoğun nüfuslu bir yerdi. Şimdi ise nüfusu, Hamas'ın kontrolündeki alanın % 40'ından daha azına sıkışmış durumda.

Hamas bu bölgelerde sıkı bir kontrol uyguluyor, muhalefeti bastırıyor ve hala savaşçı topluyor.

Bu yılın Mayıs ayında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İsrail ordusuna Gazze'de İsrail kontrolündeki alanın % 70'e çıkarması talimatını verdiğini söylemişti.

Savaştan önce rahat bir dairede yaşayan mimar Amal Alabadla, şimdi kıyı şeridinde bir çadırda yaşıyor.

"Her yağmur yağdığında sel oluyor. Rüzgar kuvvetli estiğinde çok korkuyorum çünkü çadırımız yıkılıyor veya hasar görüyor" diyor.

Amal, iki oğlu Muhammed ve Nuh'u tek başına büyütmek zorunda kaldı.

Savaş başladığında kocası Gazze'de değildi ve üç yıldır bir araya gelemediler. Amal'ın oğullarına bakmasına yardım eden üç erkek kardeşi de ateşkes başlamadan önce farklı saldırılarda öldürüldü.

"Kışın oğlum soğuktan dolayı epilepsi nöbetleri geçiriyor. Onu kuru ve sıcak tutmak bazen çok zor oluyor" diyor.

"Savaştan önce bir işim, bir evim, sıradan bir hayatım vardı ama sonra her şey altüst oldu. Şimdi hiçbir umudumuz yok, hiçbir şeyimiz yok. Tek yapmamız gereken gün be gün sağ kalmak, çocuklarımın hayatta kalmasını, temiz, sağlıklı ve tok olmasını sağlamak."

Gazze'nin iç kesimlerinde deniz seviyesinin altında kurulmuş ve sel riskine daha açık kamplar da bulunuyor.

Ekim 2025 barış anlaşması Gazze'de yeniden inşanın önünü açması gerekiyordu ama anlaşmanın ikinci aşamasıyla ilgili çıkmaz nedeniyle bu süreç henüz başlamadı ve askıda kaldı.

İsrail, kendi güvenliğini gerekçe göstererek Gazze'ye hangi malzeme ve makinelerin girişine izin verildiğini sıkı bir şekilde kontrol ediyor.

Bu yılın başlarında ABD Başkanı Donald Trump, Hamas'ı silahsızlandırmak için bir plan ortaya atmıştı ama Ağustos ayında Netanyahu bu planı reddetti ve Hamas "gerçekten" silahsızlandırılana kadar geri çekilmeyeceklerini belirtmişti.

Hamas, ağır silahlarını teslim etmesinin İsrail'in "saldırganlığa" son vermesine ve güçlerini Gazze'den çekmesine bağlı olduğunu söylüyor.

Dünyanın öbür ucunda, Trump'ın Barış Kurulu da Gazze için 2,45 milyar dolar (1,85 milyar sterlin) değerinde bir yeniden inşa planı önerdi.

Ancak ateşkesin üzerinden bir yıl, savaşın başlamasının üzerinden ise üç yıl geçmesine rağmen, Amal gibi birçok kişi sahadaki durumun gerçekten değişeceğine dair derin bir şüphe duyuyor.

"Zorlanıyoruz ve yeniden inşa etmemize izin verilmiyor" diyor.

"Çocuklarımız için güvenli bir gelecek inşa etmemize izin verme konusunda bize doğruyu söylediklerini sanmıyorum."

Katkıda bulunanlar: Imogen Anderson ve Malak Hassouneh

Haberin sonu

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada.