kaynak olarak ekleyin
Dünya, iklim değişikliğinin sonuçlarıyla her geçen yıl daha ağır şekilde yüzleşirken, bilim insanlarından gelen son uyarılar tehlikenin boyutunu bir kez daha gözler önüne serdi.
Antalya’da devam eden COP31 İklim Zirvesi’nde iklim değişikliğinin gelecekte oluşturabileceği riskler tartışılırken, Dünya Meteoroloji Örgütü’nün (WMO) yayımladığı 2026 İklim Durumu Güncellemesi Raporu, alarm verici seviyeleri ortaya koydu.
SON 12 YILIN TAMAMI REKOR KIRDI
WMO’nun raporuna göre, son 12 yılın her biri kayıtlara geçen en sıcak yıllar arasında yer alırken, son dört yıl da ölçüm tarihinin en sıcak dört yılı olarak kayıtlara geçti. 2026’nın ocak-eylül döneminde ölçülen 1,47 derecelik sıcaklık artışı, 2025’in yıllık ortalaması olan 1,43 derece ve 2023’ün 1,46 derecelik değeriyle aynı seviyelerde gerçekleşti.
Bu yılki değer, 2024’te kaydedilen 1,55 derecelik rekorun altında kalsa da bilim insanları yılın geri kalanında sıcaklıkların yükselmeye devam edebileceğine dikkat çekiyor.
Fotoğraflar: iStock, AA
Üstelik bu artış yalnızca kara yüzeyleriyle sınırlı değil. Okyanuslarda biriken ısı, küresel iklim sisteminin dengesini giderek daha fazla bozuyor. Raporda, sera gazlarının atmosferde hapsettiği fazla ısının yaklaşık yüzde 90’ının okyanuslar tarafından emildiği vurgulandı. Okyanusların üst üste 10 yıldır sıcaklık rekoru kırması, gezegenin büyük miktarda ısıyı bünyesinde biriktirdiğini ortaya koyuyor.
Deniz seviyesindeki yükseliş de tehlikenin bir başka boyutunu oluşturuyor. 1993 yılında başlayan ölçümlerden bu yana en yüksek deniz seviyesi değerlerine ulaşıldığı belirtilirken, 2026 yılının haziran, temmuz ve ağustos aylarında yeni rekorların kaydedildiği bildirildi. Bu yükseliş, özellikle alçak kıyı bölgelerinde yaşayan yaklaşık 900 milyon insanı doğrudan tehdit ediyor.
TEHLİKE BÜYÜYOR: OKYANUSTAKİ ISI ATMOSFERE YAYILIYOR
Bilim insanlarının üzerinde durduğu en önemli başlıklardan biri, El Nino’nun küresel sıcaklıklar üzerindeki etkisi. Pasifik Okyanusu’nun yüzey sularının normalden fazla ısınmasıyla ortaya çıkan doğal iklim olayı, dünya genelindeki sıcaklık ve yağış düzenlerini değiştirebiliyor. Ancak mevcut koşullarda El Nino’nun etkisini çok daha tehlikeli hale getiren unsur, zaten insan faaliyetleri nedeniyle aşırı ısınmış bir gezegenle aynı döneme denk gelmesi.
Daily Mail’de yer alan haberde WMO Genel Sekreteri Celeste Saulo, El Nino’nun gezegene doğrudan yeni bir ısı eklemediğini, okyanuslarda birikmiş olan ısının atmosfere salınmasını hızlandırdığını belirtti. Okyanusların şimdiye kadar ölçülen en sıcak seviyede bulunduğunu hatırlatan Saulo, yaklaşan dönemin alışılmış El Nino olaylarından farklı olabileceğine işaret etti.
Saulo, 2026-2027 dönemindeki El Nino’nun olağanüstü boyutlara ulaşabileceğini belirterek, kasım 2026 ile ocak 2027 arasında Tropikal Pasifik’te deniz yüzeyi sıcaklıklarının El Nino eşiğinin yaklaşık dört katına ulaşabileceğine ilişkin tahminlere dikkat çekti.
WMO Genel Sekreteri, aşırı hava olaylarının tarihsel olarak kullanılan ölçüm ve tahminlerin öngördüğünden daha hızlı şiddetlendiğini de vurguladı. Sıcak hava dalgaları, tropikal siklonlar ve şiddetli sağanak yağışların artık çok daha ciddi can ve mal kayıplarına neden olduğunu belirten Saulo, El Nino’nun önümüzdeki aylarda bu olaylar açısından önemli bir risk çarpanı olacağını ifade etti.
TARİHİN EN GÜÇLÜ EL NİNO OLAYI GELİYOR
Konuyu Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Doğukan Doğu Yavaşlı’ya danıştığımda, güçlü El Nino beklentisinin değişmediğini belirterek, “Tropikal Pasifik’teki son gözlemler ve mevsimsel tahmin modelleri, 2026’nın ikinci yarısında güçlü bir El Nino olayının gelişebileceğine işaret ediyor. Tahminler değişmedi, güçlü bir şekilde devam ediyor. Modellerin önemli bir bölümü, süper El Nino senaryosuna yaklaşıyor” dedi.
İklim uzmanlarının en büyük endişelerinden biri, 1877-1878 yıllarında yaşanan ve kayıtlara geçen en güçlü El Nino olayının sonuçlarının yeniden gündeme gelmesi. Doç. Dr. Doğukan Doğu Yavaşlı, “1877-78 olayı, modern ölçüm öncesi dönemin proxy verilerinden hesaplandığı kadarıyla, kayıtlara geçmiş en güçlü El Nino. 2026 için bazı modeller, Nino 3.4 indeksinde 3 derece civarında bir pik öngörüyor. Bu rakam, 1997-98 ve 2015-16 olaylarını geride bırakacak güçte bir sinyale işaret ediyor. Yani olayın fiziksel büyüklüğü açısından 1877’ye benzer bir tabloyla karşı karşıya olabiliriz” ifadelerini kullandı.
‘PANDEMİ ÖLÇEĞİNDE ÖLÜMLERE NEDEN OLACAK’
El Nino’ya ilişkin en çarpıcı uyarılardan biri ise epidemiyoloji uzmanlarından geldi. Telegraph’ta yer alan haberde Yale Üniversitesi’nde epidemiyoloji alanında görev yapan Dr. Colin Carlson, “2026-2027 El Nino dönemi, dünya genelinde pandemi ölçeğinde can kayıplarına neden olacak” dedi.
Indiana Üniversitesi’nden iklim bilimci Prof. Christopher Callahan ile birlikte Think Global Health’te yayımlanan değerlendirmede Carlson, yaklaşan iklim olayının yalnızca meteorolojik bir gelişme olarak ele alınmaması gerektiğini savundu. Carlson, Dünya Sağlık Örgütü’ne çağrıda bulunarak El Nino’nun oluşturabileceği sağlık tehdidinin uluslararası öneme sahip bir halk sağlığı acil durumu kapsamında değerlendirilmesini istedi.
Carlson’a göre ilk analizler, yalnızca aşırı sıcaklıklara bağlı ölümlerin yaklaşık yarım milyona ulaşabileceğini gösteriyor. Bu tabloya dang humması, kolera ve diğer bulaşıcı hastalıkların oluşturabileceği ek riskler de dahil edildiğinde, küresel sağlık sistemleri üzerindeki baskının çok daha ağır hale gelebileceği belirtiliyor.
Carlson, yaklaşan dönemin yaklaşık 284 bin kişinin hayatını kaybettiği 2009 domuz gribi pandemisinden daha ölümcül olabileceği uyarısında bulundu. Bu değerlendirme, El Nino’nun yalnızca sıcaklıkları yükselten bir doğa olayı olmadığını, aynı zamanda sağlık, gıda güvenliği ve toplumsal yaşam üzerinde geniş kapsamlı sonuçlar yaratabileceğini ortaya koyuyor.
Yine Telegraph’ta yer alan haberde Chicago Üniversitesi bünyesindeki İklim Etki Laboratuvarı tarafından yapılan modelleme de endişeleri artırdı. Henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiş olan araştırmaya göre, Haziran 2026 ile Şubat 2027 arasında yalnızca aşırı sıcaklıklara bağlı olarak 451 bine kadar fazla ölüm yaşanabilir.
Araştırmada, El Nino döneminde aşırı sıcak günlerin sayısının normal yıllara kıyasla yüzde 44 artabileceği öngörülüyor. Sıcaklık kaynaklı ölümlerin ülkeler arasında eşit dağılmayacağına dikkat çekilirken, özellikle sıcak hava dalgalarına karşı yeterli korunma ve sağlık altyapısına sahip olmayan bölgelerin daha ağır etkilenebileceği belirtiliyor.
AVRUPA'DA 30 BİNDEN FAZLA FAZLA ÖLÜM: NEPAL’DE FELAKETİN BOYUTU ORTAYA ÇIKTI
İklim değişikliğinin yol açtığı can kayıpları, yaklaşan El Nino öncesinde bile dünyanın birçok bölgesinde ağır sonuçlar doğuruyor. WMO raporunda, 2026 yazında Avrupa’da yaşanan aşırı sıcaklar, kuraklık ve orman yangınlarının 30 binden fazla ölüme neden olduğu belirtildi.
Hindistan’da ise nisan ayında yaşanan sıcak hava dalgası sırasında yaklaşık 146,5 milyon kişinin aşırı sıcaklara maruz kaldığı tahmin ediliyor.
Pakistan, Asya’nın farklı bölgeleri ve Kuzey Amerika’nın geniş kesimlerinde de tehlikeli sıcak hava dalgaları etkili oldu. Dağlık bölgelerde yaşanan afetler de iklim değişikliğinin farklı bir yüzünü ortaya koydu. Nepal’de ağustos ayının sonlarında Himalayalar’daki buz ve kaya kütlelerinin çökmesiyle başlayan felaket, ardından gelen ani sellerle daha da büyüdü.
TÜRKİYE NASIL ETKİLENECEK?
Uzmanlara göre Türkiye açısından El Nino’yu tek başına ‘kuraklık getiren’ veya ‘yağış getiren’ bir sistem olarak görmek yerine, atmosferin büyük ölçekli dolaşımını değiştiren bir tetikleyici olarak değerlendirmek gerekiyor.
2026’daki El Nino’nun olağanüstü güçlü olması, etkilerin görülme ihtimalini artırıyor; ancak Türkiye’deki yağışın miktarını ve dağılımını son aşamada Kuzey Atlantik Salınımı'nın (NAO) fazı, Akdeniz’deki deniz suyu sıcaklıkları, Balkanlar üzerindeki yüksek/alçak basınç merkezleri ve jet akımının konumu belirleyici olacak. Türkiye açısından önümüzdeki dönemin değerlendirilmesinde bu nedenle yalnızca toplam yağış miktarına bakılması yeterli olmayacak.
PEKİ ÜLKEMİZDE KIŞIN KALANI NASIL GEÇECEK?
Son yılların en erken ve en soğuk kasım başlangıçlarından biri yaşanırken, kış mevsiminin tamamının sert geçip geçmeyeceği de merak konusu. Geçtiğimiz günlerde Hürriyet.com.tr’den Selin Irmak Kaçmaz’a konuşan Dr. Güven Özdemir, kasım ayının soğuk başlamasının kışın tamamının sert geçeceği anlamına gelmeyeceğini, bunun yalnızca atmosferik dolaşımın erken devreye giren kış karakterli bir yapısıyla ilgili olduğunu ifade etti.
Özdemir, bu kışın genel karakterini belirlemede şu kritik mekanizmaların rol oynayacağı söyledi:
Kutup girdabı (Polar Vortex): Girdabın zayıflaması veya parçalanması, kutup kökenli soğukların Türkiye enlemlerine inme olasılığını artırıyor.
Haber Bültenleri ve E-Posta Tercihleri
Türkiye ve dünyadaki en güncel gelişmelerden haberdar olmak için, bültenlerin gönderileceği e-posta adresini girin.
Salınımlar ve dalgalar: AO (Arktik Salınım) ve NAO'nun (Kuzey Atlantik Salınımı) negatif fazları ile Rossby dalgalarının genliğindeki artışlar, Akdeniz havzasında belirgin soğuk hava olukları oluşturabiliyor.
Güven Özdemir, genel kış ortalamasının çok sert olmayabileceğini ancak dönemsel olarak çok kuvvetli kış koşullarının yaşanabileceğini vurguladı. Yani mevsim ortalaması ılık seyretse dahi, birkaç gün içinde çok güçlü kış sistemleriyle karşılaşmak mümkün.
KARADENİZ VE DOĞU ANADOLU’DAKİ YOĞUN YAĞIŞLAR SÜRECEK Mİ?
Artvin, Giresun, Erzurum ve Kars gibi illerde hayatı etkileyen yoğun kar ve tipi dalgası, 11 Kasım'dan itibaren yerini kısmi bir yumuşamaya bıraksa da tamamen sona ermiyor.
Güven Özdemir, “Meteorolojik verilere göre bu haftadan itibaren Karadeniz genelinde yağışlar yeniden yaygınlaşacak. Kıyılarda yağmur beklenirken, Doğu Karadeniz’in iç kesimleri ve yüksek rakımlı yaylalarında (Artvin’in yüksekleri, Macahel çevresi ve Giresun yaylaları) karla karışık yağmur ve kar yağışı devam edecek. Doğu Anadolu'da ise Erzurum ve Kars çevrelerinde kar yağışının yinelenmesi bekleniyor” dedi.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın.