Güçlü El Niño hava olayı nedeniyle sıcak suların kuzeye taşınması, ABD'nin Kaliforniya eyaleti kıyılarını tropikal deniz canlılarının akınına uğrattı. Pasifik Okyanusu'nda yaşanan sıra dışı sıcak su akıntısı, ABD'nin Kaliforniya eyaleti sahillerini beklenmedik bir tropik akvaryuma çevirdi. Bölgede daha önce hiç kayda geçmeyen türler kıyıya yanaşırken balıkçılar av rekorları kırıyor; eyalet yönetimi ise fırtınaların ve dev dalgaların yol açtığı hasar nedeniyle olağanüstü hal kararı aldı.
Bu ani değişimin merkezinde, okyanus akıntıları ile sıcaklıklarını birkaç yılda bir değiştiren doğal iklim olayı El Niño yer alıyor. Güneydeki sıcak suları kuzeye taşıyan bu güçlü doğa olayı, deniz tabanında yaşanan uzun süreli sıcak hava dalgasının hemen peşinden geldi. Doğu Pasifik'teki kasırgaların da etkisiyle yükselen deniz seviyesi ve dev dalgalar evleri yıkarak Southern Kaliforniya plajlarındaki kumları alıp götürdü.
Eyalet yaklaşan kış koşulları sebebiyle olağanüstü hal ilan ederken, kıyılarda beliren sıra dışı tropikal türler insansız hava araçları ve kameralarla görüntüleniyor. BALIKÇILAR REKORA KOŞARKEN KIYILARDA OHAL İLAN EDİLDİ Isınan sular kıyı şeridini hırpalasa da açık deniz turları düzenleyen balıkçıları bereketli bir sezonla karşıladı. Reuters haber ajansına konuşan Dana Wharf Sportfishing şirketinin ortaklarından Donna Kalez, geçen yıl sadece 2 adet yakalayabildikleri sarıkanat ton balığı sayısının bu yıl 5 bine ulaştığını belirtti.
Teknelerin wahoo ve buldozere benzeyen küt burunlu yeşil dorado (mahi-mahi) balıklarıyla dolduğunu söyleyen Kalez, "Dorado çok heyecan verici çünkü son derece akrobatik, sudan dışarı fırlıyor. Onları yosun kümelerinin yakınında avlıyoruz ve bu inanılmaz bir heyecan" dedi. Kıyıdaki bu hareketlilik su altı dengesi açısından farklı riskler doğuruyor.
Uzmanlar, soğuk sularda serpilip sayısız canlıya barınak sağlayan dev deniz yosunu yataklarının sıcaklık artışıyla ciddi hasar gördüğünü kaydediyor. Long Beach'teki Kaliforniya Eyalet Üniversitesi bünyesindeki Köpekbalığı Laboratuvarı Direktörü Chris Lowe, tablonun tüm canlılar için aynı olmadığını ifade etti: "Bazı köpekbalıkları için iyi, diğerleri içinse muhtemelen kötü. Hareket edemeyen hayvanlar için bu durum çok daha büyük bir dert.
Çoğu köpekbalığı yüksek hareket kabiliyetine sahip; basitçe göç edebiliyorlar." Nitekim Santa Monica Körfezi'nde 2011 yılından bu yana ilk kez insanlara yaklaşmayan bir yavru beyaz köpekbalığı kreşi yeniden belirdi. ZEHİRLİ YILANLARDAN İLK KAPLUMBAĞA YUVASINA UZANAN TROPİK AKIN Körfezde görülen devasa balina köpekbalığı ve çekiç başlı köpekbalığı gibi türlerin yanında, yüzme yetisi zayıf zehirli canlılar da kıyılara sürüklendi. Los Angeles Doğa Tarihi Müzesi İhtiyoloji Küratör Yardımcısı William Ludt, Kaliforniya tarihinde bu türe ait yalnızca altı ya da yedi teyitli kayıt olduğunu ve son vakanın 2015-2016 El Niño döneminde görüldüğünü aktardı.
Bölgedeki ilkler bununla kalmadı. Los Angeles'taki Venice İskelesi'nde bir balıkçı, eyalet tarihinde ilk kez rastlanan iri gözlü bir balık türü (longfin bigeye) yakaladı. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA), eylül ayında Orange County sahillerinde tespit edilen iki zeytin rengi deniz kaplumbağası yuvasının, ABD Batı Kıyısı'nda şimdiye kadar kayda geçen ilk deniz kaplumbağası yuvaları olduğunu duyurdu.
Long Beach'teki Pasifik Akvaryumu Hayvan Bakımı Başkan Yardımcısı Nate Jaros, kıyılarda yaşanan hareketliliği garip zamanlar olarak tanımlarken, uzmanlar insan kaynaklı iklim krizinden önce de var olan bu doğal döngünün gelecek yıl etkisini kaybetmesini bekliyor. Ancak William Ludt sürecin sürdüğünü vurguluyor: "Henüz bu dönemi tamamen atlatmadık. Olaylar hala devam ediyor." EL NIÑO OLAYI NEDİR?
Büyük Okyanus'un ekvator kuşağında yüzey sularının periyodik olarak ısınmasıyla başlayan El Niño iklim döngüsü, alize rüzgarlarının zayıflamasıyla küresel ölçekte aşırı hava olaylarını tetikliyor. Normal şartlarda sıcak suları Asya kıyılarına iten rüzgarların gücünü yitirmesi, biriken sıcak kütlenin Güney Amerika sahillerine yönelmesine yol açıyor. Meteoroloji modelleri ve uzman tahminleri, Pasifik'teki bu ısınmanın tarihin en güçlü kayıtlarından birine dönüşebileceğini gösteriyor.
ABD tahmin merkezleri döngünün çok güçlü bir seviyeye ulaşma ihtimalini yüzde 83'ün üzerinde hesaplarken, Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) verileri tablonun zirveye çıkacağını ve etkisini Şubat 2027'ye kadar sürdürmesinin kesin olduğunu ortaya koyuyor. Yeryüzünün neredeyse üçte birini kaplayan Pasifik Okyanusu, atmosferdeki ana enerji ve nem kaynakları arasında yer alıyor. Deniz yüzeyinin aşırı ısınması buharlaşmayı artırırken, yüksek irtifadaki jet akıntıları ile atmosferik basınç sistemlerinin olağan rotasını bozuyor.
Okyanustaki bu yerel ısı değişimi, binlerce kilometre uzaktaki bölgelerde hava rejimlerini dönüştürüyor. Avustralya, Hindistan ve Güneydoğu Asya'da muson yağmurlarının kesilmesi geniş çaplı kuraklık ile orman yangınlarına neden olurken; normalde kurak bir yapıya sahip olan Güney Amerika'nın batı kıyıları ve ABD'nin güney kesimleri olağan dışı fırtına ile sel baskınlarıyla karşılaşıyor. Artan sıcak hava dalgaları küresel sağlık risklerini de büyütüyor.
Climate Impact Lab araştırmacıları, aşırı sıcaklar sebebiyle Nijerya, Endonezya ve Sudan başta olmak üzere dünya genelinde yüz binlerce fazladan can kaybı meydana gelebileceğini hesaplıyor.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın.