Doğu Akdeniz’de NAVTEX krizi! Ankara’dan Atina’ya uyarı

Doğu Akdeniz'de Yunanistan’ın çok uluslu Eunomia tatbikatı ve tartışmalı denizaltı elektrik kablosu projesi (GSI) güzergâhı üzerinden yayımladığı NAVTEX’e Türkiye'den anında yanıt geldi. Ankara, yayımladığı karşı NAVTEX ile söz konusu bölgenin Türkiye’nin yetki alanında ve Antalya İstasyonu sorumluluğunda olduğunu bildirerek Atina'ya rest çekti. Atina "İzin almayacağız" açıklamasını korurken, Ankara kıta sahanlığı üzerindeki haklarına dikkat çekerek diplomatik ve askeri kararlılığını bir kez daha vurguladı.

(Duygu Leloğlu/Hürriyet)

Yunanistan’ın dört ülkenin katılımıyla Doğu Akdeniz’de düzenlediği Eunomia tatbikatı için yayımladığı NAVTEX’e Türkiye’den karşı hamle geldi. Ankara, denizaltı kablo pro jesinin güzergâhıyla örtüşen bölgenin Türkiye’nin yetki alanında olduğunu bildirdi.

TÜRKİYE ve Yunanistan arasında son dönemde Ege ve Doğu Akdeniz konularında gerginleşen söylem, bölgede yeni bir NAVTEX restleşmesine  yol açtı. Atina yönetiminin 2020’den bu yana Fransa, İtalya ve Güney Kıbrıs ortaklığıyla düzenlediği dün başlayan ve 22 Ekim’de sona erecek Eunomia tatbikatı için yayımladığı denizcilik duyurusu NAVTEX’e Ankara’dan karşı duyuru resti geldi.

Türkiye’nin kıta sahanlığını kesen ve Güney Kıbrıs üzerinden İsrail’e uzatılması planlanan deniz altı elektrik kablosu projesi (GSI) için hazırlıklarını sürdüren Atina, projenin güzergâhıyla örtüşen bölgede çok uluslu askeri tatbikat düzenleyecek. Yunan basını, tatbikatın 19 Ekim’de Doğu Akdeniz’de düzenlenecek ve projede doğrudan ya da dolaylı yer alan Yunanistan, Güney Kıbrıs, Fransa ve İtalya’nın katılacağı aşamasının zamanlamasına ve güzergâhına dikkat çekti. Ayrıca her yıl gerçekleştirilen tatbikatın Türkiye’ye mesaj niteliği olduğunu iddia etti.

SABIKALI BÖLGE

Denizaltı elektrik kablosunun güzergâhıyla önemli ölçüde örtüşen bölgede düzenlenecek tatbikat, Ankara ile Atina arasındaki yetki tartışmasını yeniden gündeme taşıdı. Atina, tatbikat için NAVTEX yayımladı. Türkiye ise karşı NAVTEX yayımlayarak, sözkonusu denizcilik duyurusunun kapsadığı bölgenin Yunanistan’ın değil, Türkiye’nin yetki alanında olduğunu ve bölgeden Antalya İstasyonu’nun sorumlu olduğunu bildirdi.

Savaş gemileri, denizaltılar, savaş uçakları, helikopterler ve özel operasyon kuvvetlerinin katılacağı tatbikat, Kaşot ve Kerpe adalarının doğusunu ve Kıbrıs yakınlarını kapsıyor. Aynı bölge, GSI projesi nedeniyle yaklaşık iki yıl önce Türk ve Yunan askeri gemilerinin karşı karşıya geldiği gerilime de sahne olmuştu.

ATİNA: İZİN ALMAYACAĞIZ

Olası gerilimin gölgesinde Atina yönetiminden gelen mesajlar ise dikkat çekiyor. Yunanistan Çevre ve Enerji Bakanı Stavros Papastavru, GSI projesi için Türkiye’den izin alınmasının sözkonusu olmadığını söyledi. Papastavru, “Nokta. Kendi planlamamız doğrultusunda, uluslararası yatırımcıların katılımıyla ve ABD’nin tam desteğiyle normal şekilde ilerliyoruz” dedi. Bakan, Yunanistan’ın egemenlik haklarının herhangi bir makamın onayına bağlı olmadığını savundu.

ANKARA’NIN BEKLENTİSİ FARKLI

Yunan hükümeti, kablo projesinin yüklenicisi Fransız Nexans şirketinin deniz tabanı araştırmalarına ilişkin başvurularını yalnızca Yunan makamlarına yaptığını ve başka bir ülkeyle mutabakata varılmadığını açıkladı. Ancak Ankara’nın beklentisi, yüklenici şirketten izin alınması değil, Türkiye’nin kıta sahanlığıyla örtüşen güzergâhta araştırmalar başlamadan önce Fransa’nın bayrak devleti olarak diplomatik kanallardan koordinasyon sağlaması. Atina’nın NAVTEX yayımlayarak araştırma faaliyetlerini başlatmaya hazırlanması, iki ülke arasındaki görüş ayrılığını yeniden gündeme taşıyor.

FRANSIZ GEMİSİNE GÜVENLİK KALKANI

Projenin deniz tabanı araştırmalarını yürütmesi beklenen Fransız destek gemisi “Abeille Marengo” hazırlıklarını Fransa’da sürdürüyor. Son teknoloji sonar ve su altı görüntüleme sistemleriyle donatılan geminin, kablonun döşeneceği güzergâhı belirlemek amacıyla deniz tabanını haritalaması planlanıyor. Fransız şirketi Meridiam’ın projedeki rolü ve dört ülkenin katılacağı tatbikat, Atina’nın enerji altyapısına yönelik güvenlik önlemlerinin bir parçası olarak öne çıkıyor. Yunanistan, sahadaki altyapı güvenliğinin kendi silahlı kuvvetleri ve müttefikleri tarafından sağlanacağını belirtiyor.

İlk defa 2020’de yapılan Eunomia tatbikatına Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin yanı sıra Fransa ve İtalya da katılıyor.

BİLGİ NOTU

NAVTEX, denizcilere seyir güvenliği, deniz ve hava koşulları ile deniz sahalarındaki askerî tatbikatlar gibi faaliyetler hakkında bilgi ve uyarı iletmek amacıyla kullanılan uluslararası deniz haberleşme sistemidir.