Avrupa'yı bekleyen büyük tehlike: Doğal gaz fiyatları yüzde 234 arttı

Avrupa, doğal gaz fiyatlarındaki sert yükseliş ve düşük depolama seviyeleriyle kışa giriyor. CNBC-e'nin Euronews'ten aktardığı habere göre, gösterge gaz fiyatı 2026 başından bu yana yaklaşık yüzde 234 arttı. Avrupa Birliği'nin (AB) depolarında doluluk ise 24 Ekim itibarıyla yüzde 74,6 oldu.

Enerji Ekonomisi ve Finansal Analiz Enstitüsü'ne (IEEFA) göre bu oran, kayıtların tutulmaya başlandığı 2011'den bu yana yılın aynı dönemi için görülen en düşük seviye. Analistler, Avrupa'nın mart sonuna kadar dayanabilmek için gaz tüketimini kısmak zorunda kalabileceğini belirtiyor.

GAZIN MEGAVATSAATİ 97,64 EUROYU GÖRDÜ

Avrupa'nın gösterge gaz fiyatı olan Hollanda merkezli TTF vadeli işlem kontratı, ocak başında megavatsaat başına yaklaşık 28 eurodan işlem görüyordu. Fiyat pazartesi günü kısa süreliğine 97,64 euroya ulaştıktan sonra 96 euro civarında dengelendi.

Fiyatlar, Ağustos 2022'de görülen 340 euronun üzerindeki tarihi zirvenin altında bulunuyor. Ancak haberde, mevcut kaygının fiyat seviyesinden çok yükselişin yönü olduğu vurgulanıyor.

IEEFA Avrupa Baş Enerji Analisti Ana Maria Jaller-Makarewicz, “Rüzgar üretimi ve sıcaklıklar, Avrupa'nın bu kış gaz arzının ne kadar daralacağını ve fiyatların ne kadar yükseğe çıkacağını belirleyecek” dedi. Jaller-Makarewicz'e göre talebin azaltılması, Avrupa'nın kontrolündeki en büyük araç olmayı sürdürüyor.

ORTA DOĞU'DAN MAYISTAN BERİ SEVKİYAT YOK

Habere göre İran ile yaşanan savaş ve Hürmüz Boğazı'nın kapanması, Avrupa'yı önemli tedarikçilerinden Katar'ın gazından mahrum bıraktı. Brüksel merkezli düşünce kuruluşu Bruegel'in verileri, Orta Doğu kaynaklı sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) geçen yıl AB'nin toplam LNG ithalatının yaklaşık yüzde 8'ini oluşturduğunu gösteriyor. Mayıs ayından bu yana bölgeden sevkiyat yapılmadı.

Eksilen kargoların yerine alternatif kaynakların bulunması gerekiyor. Ancak daralan küresel pazarda bu kaynaklara Asyalı alıcılar da talip oluyor.

Arz üzerindeki bir başka baskı da Rus LNG'sine yönelik yasak hazırlığı. Bruegel verilerine göre Rus LNG'si, yılın ikinci çeyreğinde AB'nin LNG ithalatının yaklaşık beşte birini oluşturmaya devam etti. AB, Ocak 2027 itibarıyla Rus LNG'sini tamamen yasaklamaya hazırlanıyor.

Jaller-Makarewicz, IEEFA'nın ekim başında yayımlanan çalışmasına atıfla, ocakta yürürlüğe girecek yasak da hesaba katıldığında AB'nin geçen kışa göre yaklaşık yüzde 7 daha az gaz kullanmasının gerekebileceğini belirtti.

BAZI ÜLKELER KIŞLIK STOKLARI KULLANMAYA BAŞLADI

Katar gazının kesilmesi, Avrupa'nın yaz boyunca rezervlerini yeterince dolduramamasına yol açtı. Bruegel'e göre AB depolarının 24 Ekim'deki yüzde 74,6'lık doluluk oranı, geçen yıl aynı dönemde yüzde 82,9, 2023'te ise yüzde 98,5 düzeyindeydi.

24 Ekim ile biten haftada rezervlerdeki günlük değişimler sıfıra yakın seyretti. Bazı ülkeler kasım gelmeden kışlık stoklarını kullanmaya başladı. Avusturya'da ekim ortasında yüzde 69,3 olan doluluk oranı yüzde 67,2'ye geriledi. Geçen yıl bu oran yüzde 84'tü.

MART SONU İÇİN YÜZDE 17–20 DOLULUK TAHMİNİ

Enerji araştırma şirketi Wood Mackenzie, Avrupa'daki depoların doluluk oranının mart sonunda önceki tahminlerin de altına inerek yüzde 17 ile yüzde 20 arasında kalmasını bekliyor.

Şirketin Avrupa Gaz ve LNG Direktörü Tom Marzec-Manser, bu tahminin normal bir kış geçirilmesine ve Orta Doğu'daki çatışmanın yıl sonuna kadar sona ermesine dayandığını belirtti. Senaryo, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin de 2027 başlarında olağan üretime dönmesini öngörüyor.

Marzec-Manser, El Niño etkisi nedeniyle genel beklentinin aksine sert bir kış yaşanması halinde depolama seviyelerinin çok daha düşük olabileceği uyarısında bulundu. Böyle bir senaryoda fiyatların daha da yükselmesi ve kışın boş stoklarla tamamlanmasının gelecek yaz yoğun bir dolum sürecini zorunlu kılması bekleniyor.

Çatışmaların hızla sona ermesinin de hemen rahatlama sağlamayacağını belirten Marzec-Manser, küresel LNG piyasasının dengelenmesinin 2028 sonbaharını bulacağını öngörüyor. Bu nedenle Avrupa'da toptan gaz fiyatlarının uzun süre yüksek kalabileceğini ifade ediyor.