kaynak olarak ekleyin
Birleşmiş Milletler’in (BM) en yüksek yargı organı Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Myanmar’ın Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım işlediği suçlamasıyla yürütülen davada tarihi bir karar verdi. Hollanda’nın Lahey kentindeki Barış Sarayı’nda görülen karar duruşmasında Divan Başkanı Japon yargıç Yuji Iwasawa tarafından okunan kararda, 16 yargıçtan oluşan heyet 9’a karşı 6 oyla Myanmar’ın Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım işlediğine hükmetti. Böylece UAD, kuruluşundan bu yana ilk kez bir devleti doğrudan soykırım suçundan sorumlu tuttu. Kararda, Myanmar ordusunun Ağustos 2017’deki operasyonlarında en az 10 bin Arakanlı Müslümanı öldürdüğü doğrulandı. Myanmar, Arakanlı Müslümanların zararlarını tazmin etmeye mahkûm edildi.
‘TEK AÇIKLAMASI SOYKIRIM KASTI’
Tarihi nitelikteki kararda UAD yargıçları, Myanmar güvenlik güçlerinin binlerce sivili öldürdüğünü, çocuklara aşırı şiddet uyguladığını, cinsel şiddete başvurduğunu ve Arakanlı Müslümanların evlerini yaktığını ve Myanmar güvenlik güçlerinin 2017’de yaklaşık 10 bin kişiyi öldürdüğünün delillerle sabit olduğunu kaydetti. Vatandaşlık ve seyahat kısıtlamalarının gıda ve ilaca erişimi engellediğine işaret eden UAD, Myanmar’ın 2005-2018 döneminde getirdiği özel evlilik şartları, çocuk sayısı sınırlamaları ve cinsel şiddet yoluyla Arakanlı Müslümanların doğumlarını engellemeyi amaçladığına tamamen ikna olduğunu kaydetti. Myanmar ordusunun operasyonlarının seçici olduğunu ve özellikle Arakanlı Müslümanları hedef aldığını belirten UAD, yalnızca Arakanlı Müslümanların yerleşim yerlerinin boşaltılıp yakıldığını ve doğrudan infazlar yapıldığını kaydetti. Divan, çok sayıda küçük çocuğun öldürüldüğünü ve çocukların hedef alınmasının Arakanlı Müslüman olmaları dışında bir gerekçeyle açıklanamayacağını vurguladı. Divan, Myanmar’ın eylemlerini açıklayabilecek tek makul çıkarımın Arakanlı Müslümanları kısmen yok etme kastı olduğu sonucuna vardı.
TAZMİNAT VE GERİ DÖNÜŞ HAKKI
Mahkeme Myanmar’ın 1948 BM Soykırım Sözleşmesi’ni açık ihlali nedeniyle Arakanlı Müslümanların zararlarını tazmin etmesine hükmetti. Kararda Myanmar’ın Arakanlı Müslümanların yararına iade tedbirleri alması istendi. Buna göre Myanmar’ın hukuka aykırı eylemleri nedeniyle ülke içinde ya da yurt dışında yerinden edilen Arakanlı Müslümanların yaşadıkları yerlere güvenli, gönüllü, onurlu biçimde dönmesi ve ailelerin yeniden bir araya gelmesi sağlanacak.
MÜLTECİ KAMPLARINDA SEVİNÇ
Tarihi duruşma, 2017’deki katliamdan kaçan 700 binden fazla Arakanlı Müslümanın sığındığı Bangladeş’in Cox’s Bazar bölgesindeki mülteci kamplarında da takip edildi. Kurulan ekranlar ve telefonlar başında kararı izleyen binlerce mülteci, kararın okunmasıyla büyük sevinç yaşadı. Yıllardır adalet bekleyen kamp sakinleri birbirlerine sarılarak gözyaşı döktü.
GÖZLER İSRAİL DAVASINDA
UAD’nin Myanmar kararı, Güney Afrika’nın Gazze’deki eylemleri nedeniyle İsrail aleyhine açtığı soykırım davası açısından da kritik. 1948 tarihli Soykırım Sözleşmesi’ne göre etnik, ırksal, dinsel ya da ulusal bir gruba yönelik soykırım teşkil ettiği tanımlanan beş eylemden en az birini grubun “bir kısmı ya da tamamını ortadan kaldırmayı” hedefleyen “soykırım kastı” ile gerçekleştirme şartı var. İsrail davasında bu eylemlerin birden fazlasının uygulandığına dair sabit deliller bulunuyor. Myanmar kararının İsrail davası açısından en belirleyici hukuki dayanağı da UDA’nin “soykırım kastı” üzerine yaptığı değerlendirme. İsrail, Gazze’deki askeri operasyonlarını “meşru müdafaa” ve “askeri hedeflerle” gerekçelendiriyor Ancak Myanmar’ın da benzeri “terörle mücadele” ve “meşru müdafaa” savunmasının kabul görmemesi, uzmanlara göre İsrail davası açısından emsal teşkil edebilir.
ÇİLEKEŞ ARAKANLILAR
Arakanlı Müslümanlar, Myanmar’ın batısındaki Arakan eyaletinde, özellikle Bangladeş sınırındaki bölgelerde yaşayan, çoğunluğu Sünni Müslüman olan etnik bir azınlık. Myanmar’ın 1948’de bağımsızlığını kazanmasının ardından giderek artan etnik ve dinî ayrımcılığa maruz kalan topluluk, 1982’de çıkarılan Vatandaşlık Yasası ile büyük ölçüde vatandaşlık haklarından mahrum bırakıldı. Eğitim, sağlık, seyahat ve evlilik gibi temel hakları ciddi biçimde kısıtlandı. Myanmar ordusunun 1978 ve 1991-1992 yıllarındaki operasyonları binlerce Arakanlı Müslüman’ın Bangladeş’e sığınmasına yol açtı. 2017’de Arakan Rohingya Kurtuluş Ordusu’nun (ARSA) polis karakollarına saldırmasının ardından Myanmar ordusu askeri operasyon başlattı. Myanmar ordusunun katliam, toplu tecavüz, işkence ve köyleri yakması sonucunda 700 binden fazla Arakanlı Müslüman ülkeyi terk etti, 10 bini ise öldürüldü.
Haber Bültenleri ve E-Posta Tercihleri
Türkiye ve dünyadaki en güncel gelişmelerden haberdar olmak için, bültenlerin gönderileceği e-posta adresini girin.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın.