200 yıldır gizli kalan mesajı yapay zeka çözdü: Avrupa’ya dair askerî sırlar ortaya çıktı!

Fransız İmparatoru Napolyon Bonapart döneminden kalan ve 200 yılı aşkın süredir sırrını koruyan şifreli bir mektup, yapay zeka yardımıyla çözüldü. Yıllar boyunca okunamayan satırların ardında, Avrupa’nın kaderini etkileyen askerî gelişmelere ilişkin dikkat çekici ayrıntılar ortaya çıktı.

Tarihin en çalkantılı dönemlerinden birine ışık tutan mektup, 1809 yılında Napolyon’un üvey oğlu ve İtalya Genel Valisi Eugene de Beauharnais aracılığıyla Fransız generali Auguste de Marmont’a gönderilmek üzere hazırlandı. İlk satırı Fransızca yazılan belgenin geri kalanı, iki basamaklı sayılar, harfler ve özel sembollerden oluşuyordu. Şifreyi çözmek için kullanılması gereken anahtarın kaybolması, belgenin içeriğinin yüzyıllar boyunca gizli kalmasına neden oldu.

Siber güvenlik şirketi SentinelOne’da mühendis olarak çalışan Carter Church, OpenAI tarafından geliştirilen GPT-6 Astra modelinden yararlanarak mektubun şifresini çözmeyi başardı. Church’ün paylaştığı bilgilere göre çalışma altı saatten fazla sürdü. Süreçte belgenin görüntüsü analiz edildi, el yazısıyla oluşturulan semboller sınıflandırıldı ve şifreli metin anlamlandırıldı.

İLK SATIR FRANSIZCA AMA DEVAMI ŞİFRELİYDİ

Mektubun okunabilen ilk satırında şu ifadeler yer alıyordu:

“Vous avez dû recevoir, Monsieur le General Marmont, mes lettres des 8, 14 et 20 courant.”

Bu cümle, “General Marmont, bu ayın 8’inci, 14’üncü ve 20’nci günlerine ait mektuplarımı almış olmalısınız” anlamına geliyor.

Ancak bu girişin ardından gelen 24 satır, sıradan bir yazışmanın aksine, iki basamaklı sayılar ve çeşitli işaretlerle oluşturulmuş karmaşık bir şifre içeriyordu. Belgenin çözülmesini sağlayacak anahtarın kayıp olması nedeniyle mesajın geri kalanının ne anlattığı da uzun süre belirlenemedi.

Napolyon’un askerî yazışmalarında kullanılan bu tür şifreler, mesajların yalnızca hedeflenen kişiler tarafından anlaşılmasını sağlamak amacıyla hazırlanıyordu. Söz konusu mektubun çözülememesi de yalnızca şifre sisteminden değil, el yazısı işaretlerin doğru biçimde tanımlanması ve metne aktarılması gerekliliğinden kaynaklanıyordu.

I used GPT-6 Astra to break an unsolved cipher to one of Napoleon's generals that had gone unread for 217 years. What makes this impressive isn't actually the codebreaking, but that Astra completed the entire multi-modal workflow in ~6 hours from a single image and goal. 1/6🧵 https://t.co/vyiGKOsrHq

— Carter Church (@CarterWChurch) September 30, 2026

YAPAY ZEKA 175 EL ÇİZİMİ İŞARETİ İNCELEDİ

Carter Church, çözüm sürecini anlatırken yapay zekanın yalnızca şifreli metni analiz etmediğini, belgenin okunabilir hâle getirilmesinden çözümlemenin tamamlanmasına kadar uzanan farklı aşamalarda kullanıldığını belirtti.

Church’ün blog yazısında aktardığı bilgilere göre GPT-6 Astra, 1.202 x 1.836 piksel boyutlarındaki belge görüntüsünü satırlar hâlinde parçalara ayırdı. Ardından sembolleri okumaya ve sınıflandırmaya başladı. Toplam 175 el çizimi işaret üzerinde yapılan incelemede, hangi sembollerin birbirinin tekrarı olduğu ve hangilerinin farklı işaretleri temsil ettiği değerlendirildi.

Bu aşamanın ardından şifreli metnin çözülmesine geçildi. Church, X hesabındaki paylaşımında çalışmanın dikkat çekici yönünün yalnızca şifrenin kırılması olmadığını vurguladı. Tek bir görüntü ve belirlenmiş bir hedef üzerinden bütün çok modlu çalışma sürecinin yaklaşık altı saatte tamamlanmasının önemli olduğunu ifade etti.

Church’e göre şifrenin matematiksel olarak çözülmesi, çalışmanın en zor bölümü değildi. Asıl güçlük belgenin yazıya aktarılması, sembollerin kataloglanması, metnin çevrilmesi ve ardından anlamlandırılması gibi farklı uzmanlık alanlarını bir araya getiren aşamalardı.

From one prompt and one image, Astra: - Transcribed 1,300 hand-drawn signs. - Found a partial key previously unconnected to this letter - Cracked the rest with its own simulated-annealing solver. - Cross-referenced other surrounding letters to correct the published date. 3/6 https://t.co/9TfQysmMGB

— Carter Church (@CarterWChurch) September 30, 2026

PEKİ NAPOLYON’UN MEKTUBUNDA HANGİ BİLGİLER YER ALIYOR?

Şifrenin çözülmesiyle birlikte mektubun askerî içeriği de ortaya çıktı. Metin, Fransız ve müttefik ordularının farklı bölgelerdeki konuşlanmalarını, birliklerin büyüklüklerini ve Avusturya’ya yönelik askerî baskıyı ayrıntılı biçimde anlatıyor.

Mektupta, Danzig Dükü’nün 40 bin Bavyeralı askerle Münih ve Passau’yu işgal ettiği belirtiliyor. Prens Poniatowski’nin 30 bin Polonyalı askerle Vistül Nehri kıyısında konuşlandığı ve Krakov’u tehdit ettiği aktarılıyor. Prens Pontecorvo’nun Dresden önünde kamp kuran Sakson ordusuna komuta ettiği ifade edilirken Auerstedt Dükü’nün 80 bin Fransız askeriyle Bayreuth’u işgal ettiği kaydediliyor.

Metinde ayrıca Rivoli Dükü’nün Ulm ve Donauwörth’te konuşlanmış 60 bin askeri yönettiği, General Oudinot’nun ise 40 bin kişilik seçkin birliklerle Augsburg ve Lech Nehri boyunca bulunduğu bilgisi yer alıyor.

Bu ayrıntılar karışık gelebilir ancak dönemin Avrupa’sındaki askerî kuvvetlerin büyüklüğünü ve farklı cephelerdeki hareketliliği ortaya koyması bakımından önem taşıyor. Mektup, birliklerin konumlarını sıralamakla kalmıyor, Avusturya’nın karşı karşıya bulunduğu tehdide ilişkin değerlendirmeleri de içeriyor.

“BİRKAÇ ASKERDEN KORKMANIZA İZİN VERMEYİN”

Mektubun dikkat çeken bölümlerinden biri, Avusturya’nın çevresindeki askerî hareketliliğe ilişkin ifadelerden oluşuyor. Mesajda, Rus birliklerinin Avusturya yönünde ilerlediği ve 80 bin askere ulaştığı belirtiliyor. Dalmaçya Kolordusu ile farklı bölgelerde oluşturulan yedek birlikler de hesaba katıldığında Avusturya’nın birden fazla yönden saldırıya uğrama riskiyle karşı karşıya olduğu vurgulanıyor.

Marmont’a yönelik talimatlarda, harekete geçme emri aldığında karşısına çıkabilecek daha küçük birliklerden çekinmemesi gerektiği ifade ediliyor. Mektupta şu sözler yer alıyor:

“Yürüyüş emrini aldığınızda, birkaç askerden veya bir grup ayak takımından korkmanıza izin vermeyin.”

Mektupta ayrıca milislerin aktif göreve çağrıldığı, halkı harekete geçirmek için çaba gösterildiği ancak bu takviyelerin orduya ne ölçüde katkı sağlayacağının henüz kesinleşmediği aktarılıyor. Bu değerlendirmeler, yazışmanın yalnızca birliklerin konumlarına ilişkin bir rapor olmadığını, aynı zamanda dönemin askerî ve siyasi koşullarına yönelik analizler içerdiğini gösteriyor.

MEKTUP NEDEN 1809 YILI AÇISINDAN ÖNEMLİ?

Mektubun tarihsel arka planı, Napolyon’un Avrupa’daki askerî faaliyetlerinin yoğunlaştığı bir döneme uzanıyor. 19’uncu yüzyılın başlarında Fransa ile Avrupa’nın diğer büyük güçleri arasındaki mücadele, kıtanın siyasi sınırlarını ve güç dengelerini yeniden şekillendiriyordu.

Napolyon, 1804 yılında Fransa İmparatoru olmuş ve Avrupa’daki nüfuzunu genişletmek için bir dizi askerî harekât yürütmüştü. Avusturya da bu mücadelede Fransa’nın karşı karşıya geldiği önemli güçlerden biriydi.

16 Mart 1809'da Napolyon’un oğlu Eugene de Beauharnais’ye bir mektup göndererek General Auguste de Marmont’a yazışma iletilmesini istediği aktarılıyor. İtalya Genel Valisi Eugene, Napolyon’un askerî planlarının uygulanmasında önemli bir konumdaydı. Dalmaçya’da görev yapan Marmont’un bulunduğu bölge ise Fransız kuvvetlerinin diğer ordularla bağlantısı ve Avusturya karşısındaki stratejik konumu bakımından önem taşıyordu.

Şifreli mektuptaki birlik sayıları ve konuşlanma bilgileri, Napolyon yönetiminin farklı cephelerdeki kuvvetleri nasıl değerlendirdiğine ilişkin tarihî bir kayıt sunuyor. Bununla birlikte belgenin tek başına bütün askerî planları açıklamadığı, dönemin diğer yazışmaları ve tarihî belgeleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği de göz önünde bulunduruluyor.

Napoleon's secret code deciphered after 217 years using AI to read emperor's mysterious letter https://t.co/jR0fDRVZFF https://t.co/witA78E2aq

— New York Post (@nypost) October 2, 2026

“ÇÖZÜLMEMİŞ SORUNLARIN İNCELENMESİNİ KOLAYLAŞTIRABİLİR”

Carter Church, çalışmanın ardından yaptığı değerlendirmede şifrenin, uzmanlar yeterli zaman ve kaynak ayırdığında çözülebilecek nitelikte olduğunu belirtti. Ancak tarihî bir belgenin okunması, yazıya aktarılması, sembollerinin sınıflandırılması, çevrilmesi ve şifresinin çözülmesinin karmaşık, çok aşamalı bir süreç olduğuna dikkat çekti.

Church, farklı alanlarda uzmanların zaman yetersizliği nedeniyle ele alamadığı çok sayıda çözülmemiş sorun bulunduğunu ifade ederek yapay zekanın bu tür çalışmaların önünü açabileceğini savundu. Ona göre araştırmacıların karşısındaki engel her zaman sorunun aşırı karmaşık olması değil, çözüm için gereken farklı işlemlere yeterli zaman ayrılamaması da olabiliyor.

Napolyon döneminden kalan mektubun çözülmesi, yapay zekanın tarih araştırmalarında kullanılmasına ilişkin dikkat çekici örneklerden biri oldu. Görüntü analizi, el yazısı tanıma, metin işleme ve dil çözümleme teknolojilerinin birlikte kullanılması, uzun yıllardır okunamayan belgelerin yeniden incelenmesine imkân sağlayabilir.