Sosyal medyada yeni dönem

15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını sınırlandıracak düzenleme bugün itibarıyla yürürlüğe girdi. Ancak sosyal medyada yayılan birçok bilginin aksine Türkiye bugün sosyal medya için bambaşka bir güne uyanmayacak. Çünkü sürecin merkezinde öncelikli olarak açılacak ‘yeni’ hesaplarda yaş doğrulama zorunluluğu var. Mevcut hesaplar içinse 31 Mart 2027’ye kadar sürecek yaklaşık 5 aylık bir geçiş dönemi bulunuyor. Yani milyonlarca sosyal medya hesabı bir gecede denetime alınarak kapatılmayacak.

Hatırlanacak olursa bugün yürürlüğe giren düzenleme, 15 yaşından küçük çocukların Instagram, Facebook, TikTok ve YouTube gibi sosyal ağlarda hesap açmasını yasaklıyor. 15-18 yaş arasındaki kullanıcılar ise belirli kısıtlamalarla hesaplarını kullanabilecek. Üstelik yalnızca çocuklar değil, yetişkinler de yaşlarını e-Devlet üzerinden doğrulamak zorunda olacak. Peki bugünden itibaren sistem nasıl işleyecek? Gelin üç farklı senaryoda örnekler üzerinden anlatalım...

ÜÇ FARKLI YAŞ GRUBUNA ÜÇ FARKLI UYGULAMA

15 YAŞ ALTI

- Bugünden itibaren yeni hesap açamayacak. Mevcut hesabı varsa 31 Mart 2027’ye kadar sürecek geçiş döneminde yaş doğrulaması yapılacak. Ancak bu hesapların tamamı bugün otomatik olarak kapatılmayacak. Platform, hesabın 15 yaşından küçük biri tarafından kullanıldığından şüphelenirse hesabı askıya alarak e-Devlet üzerinden yeniden doğrulama isteyebilecek. Kullanıcının 15 yaşından küçük olduğu doğrulanırsa hesabı kapatılacak. Bu doğrulamayı örneğin; Instagram bugün uyguluyorsa Facebook 3 hatta 5 ay sonra uygulayabilir.

15-18 YAŞ ARASI

- Sosyal medya hesabı açabilecek ancak e-Devlet üzerinden yaşını doğrulaması gerekecek. Üstelik bu yaş grubunun hesaplarında önemli kısıtlamalar olacak. Örneğin, Instagram’da canlı yayın açamayacak, Reels gibi içerikleri sonsuza kadar kaydıramayacak ve kişiselleştirilmiş reklamlarla karşılaşmayacak. Hesapları otomatik olarak gizli olacak, yalnızca takip ettikleri hesaplardan mesaj alabilecekler. Mesajlarda ‘görüldü’ bilgisi bulunmayacak, takipçi listeleri başkalarına gösterilmeyecek. Mevcut hesapları olanlar da en geç 31 Mart 2027’ye kadar doğrulama yapmak zorunda. Zaten o süreye kadar sosyal medya kanallarının gerekli yönlendirmeleri yapması gerekiyor.

18 YAŞ ÜZERİ

- Yeni hesap açarken e-Devlet üzerinden yaşını doğrulaması gerekecek. Mevcut hesap sahipleri içinse 31 Mart 2027’ye kadar süre bulunuyor. Ancak 18 yaşını doldurduğu doğrulanan kullanıcıların sosyal medya deneyiminde yeni bir yaş kısıtlaması olmayacak. Üstelik doğrulama sırasında platformlara ad, soyad veya T.C. kimlik numarası aktarılmayacak. Yalnızca kullanıcının 18 yaşını doldurduğunu gösteren dijital bir kod iletilecek.

DENETİMİ DEVLET YAPMAYACAK

- Kullanıcıların sosyal medyadaki hesaplarından ve mevcut yaş denetimlerinden sosyal medya platformları sorumlu olacak. Platformlar, kullanıcıların yaşlarını tahmin etmek için yapay zekâ destekli teknolojilerden ve kendi geliştirdikleri farklı kontrol yöntemlerinden yararlanabilecek. Örneğin; hesapların paylaşımları, etkileşimleri, kullanım davranışları veya görsel ipuçları yaş tahmini yapılırken değerlendirilebilecek. Ancak yönetmelik, platformlara belirli bir yapay zekâ yöntemini kullanma zorunluluğu getirmiyor.

HATALI KAPANMALAR OLABİLİR

- Yaşından şüphelenilen hesaplar geçici olarak askıya alınabilecek ve yeniden e-Devlet doğrulaması istenebilecek. Ancak bu yöntemler kesin sonuç vermiyor. Yapay zekânın bir yetişkini çocuk olarak değerlendirmesi de mümkün. İşte bu nedenle düzenleme, kullanıcılara itiraz hakkı da tanıyor. Yanlışlıkla askıya alınan veya kapatılan hesaplar için platformlara ücretsiz başvuru yapılabilecek. Üstelik itirazların yalnızca yapay zekâ tarafından değerlendirilmesine izin verilmeyecek, mutlaka insan incelemesi yapılması gerekecek.

SAHTE YAŞ DOĞRULAMA MESAJLARINA DİKKAT

- Yaş doğrulaması bahanesiyle gönderilebilecek sahte mesaj ve bağlantılara karşı da dikkatli olunmalı.

- İşlem öncesinde tarayıcının adres çubuğu kontrol edilmeli, resmi siteyi taklit eden adreslerden uzak durulmalı.

- SMS, e-posta veya sosyal medya üzerinden gönderilen bağlantılara tıklanmamalı.

- e-Devlet şifresi ve SMS doğrulama kodları hiçbir kişi veya kurumla paylaşılmamalı.

- Kredi kartı, banka kartı ve hesap bilgileri talep eden mesajlara itibar edilmemeli.

- Telefonla arayarak yaş doğrulaması bahanesiyle ücret veya kart bilgisi isteyenlere karşı dikkatli olunmalı.